• Een goede titel voor een geschrift over schetsboeken

  • en het beeldmateriaal?

    • TO DO
    • skechbookshots? Waar vinden we die
    • fotos nemen ipv scannen liefst
    • diverse stripjes (nog afwerken)(maar dat gaat snel - toch)
  • Prints

    O wacht, de gewone prent, daar moet ik mij niet mee bezighouden, dat is gewoon een beeld dat ik doorstuur en dan signeer

    • Jozias, welk beeld? hoe veel kleuren? 2 of 3 of 2 en blinddruk of 1 en blinddruk
      100 exemplaren

    Voor de gewone prent: die tekening (en je bijhorende wensen mbt papier) zou ik rond de 8e november graag krijgen. Dan heb ik – als de post mee wil en jij doorbijt – de 500 gesigneerde en genummerde exemplaren tegen de 1e december, net op tijd om mee te laten verzenden met de bulk van abonnees.

    Op de timing van de ‘speciale prent’ zit wat rek: dat kan tegen bv. midden of eind december. Dan kan ik dat versturen voor de kerstvakantie.

    • Normaalgesproken maakt de gast van het katern ook twee prenten: een ‘gewone’ prent, die digitaal gedrukt wordt, en een ‘bijzondere’, die met een speciale techniek (naar keuze) wordt gedrukt. Het formaat is altijd kleiner dan de oppervlakte van het tijdschrift, d.w.z. kleiner dan 33x22cm. A4 is makkelijk, dat past netjes in een enveloppe.

  • beeldmateriaal

  • nog vragen voor Roel

    • inleiding, doe jij die?
    • titels, doen we dat samen, ik vind ze nog niet erg goed maar ik ga er nu mijn hoofd nog niet over breken want ik wil verder typen
    • hoe veel woorden ongeveer, ik denk dat ik misschien wat veel aan het typen ben
  • wat zou de samenvatting kunnen zijn en dus ook de titelgeving

    kijk ik heb boekjes
    ik hou van mijn boekjes
    ik hou niet van min boekjes
    er staan prentjes in van dingen die bestaan, zichten, plaatsen, bomen, mensen
    en er staan prentjes in van dingen die pas bestaan nadat ze getekend zijn, droedels, ideeën, schetsen
    en er staat ook tekst in, lijstjes bijvoorbeeld, ik heb daar een keer een boek over gemaakt
    en ook staan er schrijfsels in

    dit zijn de spullen waarmee ik ze maak
    dit zijn de boekjes

  • Stripgids
    uitwerking op
    https://gingkoapp.com/app#32eb34235a60b4e1bf000461

    Schetsboeken DE COLLECTIE

    wat er cool aan is en wat er vervelend aan is.
    Schetsboeken - foto’s van schetsboeken + inleiding over het belang ervan en de plaats in mijn leven en werken

  • Als ik een idee of manier tegenkom die erg fukkin goed is, durf ik het een stelen (zie bluescapes, dat ding van die ene, Kris?? > vragen aan bvb stefaan of wide)

  • HET TOESTEL van de dag

    het beste schetsboek is dat dat je bij je hebt

    • reis-tekeningen + gedachten over reizen en tekenen
      dat ik niet graag reis eigenlijk, en dat ik teken wanneer ik mij geen houding weet te geven vaker dan wanneer ik een beeldvisioen heb, maar dat dat desalniettemin goede oefening en assimilatie is
    • over waarnemingstekenen in het algemeen, dat het een oefening is in assimilatie, dat het de tekenaar helpt stukken van de wereld in te slikken

    reizen

    • zuid-afrika
    • frankrijk fietstocht
    • italie
    • zweden/denemarken
    • zeilreis met koen en thomas en dinges
    • india
  • Zoals ge ziet (fotos van schetsboeken op stapels en in rijen en op hopen) heb ik doorheen de jaren een aardige collectie boeken en boekjes en schriften verzameld, , in allerhande soorten en maten gewichten.

  • Een handvol blote mensen

    over figuurtekenen, yoga voor tekenaars
    eventueel over het atelier van Sabien Clement, en dat van Serge Baeken, en over die zotte schetsfeesten van Dr. Sketchy.

    • tekeningen van blote mensen
  • Bomen

    over de signatuur van bomen
    eventueel ook over fractalen
    over het algemeen over het tekenen van “de natuur”? hmmm, daar heb ik niet zo veel over te zeggen precies, nog niet zo veel succes mee gehad, wil ik graag vertellen over alles wat ik niet goed kan?

  • TO DO

    over hoe dat boek vol schetsen mij een andere richting heeft uitgestuurd qua tekenarij en ook qua boekenmakerij

    • over hoe ik er nog altijd niet goed van ben eigenlijk
    • ik heb geleerd dat ik niet weet of iets oke is op het moment dat ik het maak, dat is vervelende kennis
    • ik heb geleerd dat ik absoluut verliefd ben op de eerste, de meest achteloze lijn, de lijn waarin intentie, gedachte, emotie en uitvoering één ding zijn, gesteld dat het gepermitteerd was dat ik mij van dit soort blabla zou bedienen
  • Droedels

    • tijdens meetings en telefoongesprekken
    • in de les vroeger
    • tekenen tijdens het filmkijken
    • droedels op de computer digitale droedels
    • over de waarde van ‘abstract’ tekenen, niet-figuratief. Namelijk: veel van je lijnvoering en lievelingsvormen heb je gestolen van je grote voorbeelden (tenzij je helemaal niet kan tekenen, dan heb je altijd een groot voordeel als het er op aankomt authentiek te tekenen), als je abstract gaat werken, toon je jezelf je eigen lievelingslijnen en vormen
  • goede zinnetjes

    over dat er soms erg goede zinnetjes in die boekjes staan, zinnetjes die gewoon en normaal en vanzelfsprekend lijken wanneer je ze noteert, maar die een soort parel van universele wijsheid blijken (of een ander relevant ding (poezie, wanhoop, inkeer etc) te zijn wanneer ze later nog eens het licht mogen zien.

    • Voorbeelden van goede zinnetjes
    • Het beste zinnetje dat tot op heden in een boekje verscheen
    • een stripje over dat zinnetje, waarin de schrijver van het zinnetje zich afvraagt hoe het komt dat nog niemand de grote vraag gesteld heeft die het zinnetje oproept
  • schetsboeken van collega’s in mijn bibliotheek

    • chris ware
    • art spiegelman
    • blutch
    • de crecy
    • loustal
    • en over Berberian een anecdote
  • DE TOESTELLEN (van de snob)

    dit is voor tussendoor of aan het einde, ik zet het nu even aan het einde

    over verschillende soorten boekjes (bvb moleskine = overroepen) en pennen, met een uitlegje erbij over oorsprong, acquisitie, waarde en nut

    • de lievelings-pennen - pentel penseelstift - parrallelpen - muji-stift - die ene lekkende stylo van uniball - kawecko-vulpen - midori-potlood - ballograf vulpotlood
    • de boekjes: muji-paspoort boekjes, travellers journal, hahnemuhle
    • over dat gevoel dat als je een schoon boekje hebt dat je er dan ook schone dingen in moet doen, en dat dat niet waar is eigenlijk
    • over de lijn
  • WAT NIET AF IS

    De bak/het stapeltje/de hoop dingen waarvoor ik meer ambitie dan daadkracht had

    • over wat ooit een goed idee leek voor een boek of een strip. Wat misschien nog altijd een goed idee is, maar dat al lang zijn momentum heeft verloren
    • voorbeelden van verlaten projecten (dit zou ook een hele auteurskatern kunnen vullen maar ik heb er te veel schaamte over denk ik om daar helemaal voor te kiezen)
    • over dat over het algemeen de wereld er beter uit zou kunnen zien als er méér dingen niet af waren
  • DE TOESTELLEN (van de snob)

    over verschillende soorten boekjes (bvb moleskine = overroepen) en pennen, met een uitlegje erbij over oorsprong, acquisitie, waarde en nut

    • de lievelings-pennen - pentel penseelstift - parrallelpen - muji-stift - die ene lekkende stylo van uniball - kawecko-vulpen - midori-potlood - ballograf vulpotlood
    • de boekjes: muji-paspoort boekjes, travellers journal, hahnemuhle
    • over dat gevoel dat als je een schoon boekje hebt dat je er dan ook schone dingen in moet doen, en dat dat niet waar is eigenlijk
    • over de lijn

    Vulpotloden

    Immer op zoek naar zachte minnekes (vulpotloodvullingen).
    Een zacht potlood is een dat genereus zwart afgeeft. Een hard potlood is een dat krast. Standaard potloden vind ik te krasserig, ik heb liever dat het glijdt.
    Je zou ook kunnen spreken van een vet of een droog potlood. Ik hou het meest van vet.
    Dat tekent sensueler. En sensualiteit, daar hou ik van. De meeste minnekes zijn hard. Klinischer.

    #

  • BLOWJOB LANDSCAPES

    Zou ik daar iets over durven schrijven? Het zal wel makker, ge wilde er een boek over maken.

  • over die innerlijke stem die altijd maar zegt dat het kaka is wat je maakt en dat Brecht toch beter is

  • Dat ene stripje over Taal, met die entiteit die zich opwindt over de uitvinding van taal als bron van alle kwaad.
    Schrift missien moeten we zeggen

  • Sketchbookshots

  • DEEL 1

    • Wat er cool is aan schetsboekskes, de voyeur
    • Wat er vervelend aan is, de mislukkeling
    • De lijn, de schriftuur
  • DEEL 2

    waarneming?

    • reizen - landschap
    • mensen - blote mensen > Sabien Clement > ook absoluut aan te raden is Dr Sketchy, als je blote mensen wil tekenen kan je daar niet veel gaan doen, maar als je zn zou hebben in halfblote mensen die moeite gedaan hebben om zich uit te dossen, zoe het op en ga erheen.
    • bomen
    • doredels?
  • Handvol blote mensen twee
    over het ateleliertje van sabien clement
    en dat van serge
    en dan van de dr sketchy

    Yoga

    ik vind het ook geweldig om mensen aan de slag te zien die eignelijk niet erg goed kunnen tkenen en tezien dat ze er toch plezier in hebben

  • DEEL 3

    over to do

  • DEEL 4

    over droedels

  • DEEL 5

    goede zinnetjes

  • Andermans boeken

  • The hidden power of sketchbookery

    (Ik heb ook een keer meegemaakt) dat er een dame verliefd op mij werd, of minstens dringend met mij naar bed wilde nadat ze door mijn schetsboekje van het moment gebladerd had. (Misschien was het niet enkel het boekje, ze had mij ook zien dansen eerder (en wie mij al zien dansen heeft kan zich voorstellen dat dat geholpen heeft) Als ik mij niet vergis was het dit boekje. En ik maakte ook een stripje over the morning after. Niet gepubliceerd, want op het moment dat ik dat maak snap ik niet dat het al goed genoeg is, ik denk dan dat er nog vanalles moet aan gebeuren voor het een écht ding is. Bon, nu is het dan een echt ding, het staat in een echt magazine, dan is het écht.

    • stripje sarah fistole
  • DE VERSCHRIKKING

    Het is heel erg, in elk van deze schetsboekjes zitten parels waarvan ik niet snapte dat het parels waren op het moment dat ik ze op papier zette.
    Ik kan mijzelf urenlang voor de kop slaan over alles wat ik tegenkom dat niet is afgewerkt of nooit verder is gegaan dat een schets of een nota of een raamwerkje.

    Ik poog mij te troosten met het idee dat alles wat hierin aangeraakt werd en ontdekt, ook doorschemert in de paar dingen die uiteindelijk een boek worden of een zelfstandig beeld of een reeks.

  • Wat er geweldig is aan schetsboekskes.

    de voyeur, de blote tekenaar

    Op bezoek bij collega tekenaars en artiesten maak ik er een punt van in andermans schetsboekjes te neuzen. En de mijne te tonen. Ik wil graag de blote versie van de tekena(a)r(es) te zien krijgen, dat wat onder het imago en de stijl en de make-up en de photoshop zit.

    tekeningske atelier joost swarte?

    Andere mensen bloot willen zien, is dat geen basisdrijfveer des mensens? Ik zou denken van wél.

    In het schetsboek zit de oorspronkelijke vonk, het levende begin van een idee. Ik heb iets gevoeld of gezien of bedacht dat mij genoeg vreugde/opwinding heeft doen voelen om het te willen noteren. Er is iets langsgewaaid dat mij voldoende geraakt heeft om het te willen grijpen.
    Een zaadje, een kern, een essentie van iets. Nauwelijks materieel.

    In die eerste impuls zit eigenlijk al alles, de rest is proces, en veel saaier dan de eerste impuls, het proces is wat ge nodig hebt om te proberen uit te leggen / tonen wat ge gezien/gevoeld/begrepen/ontdekt hebt.

    Over het algemeen ben ik als consument haast meer geïnteresseerd in het proces dan in het produkt
    (Misschien omdat ik al veel te veel geconsumeerd heb).

    Wanneer ik een werk bekijk, hou ik ervan mij voor te stellen wat er door een artiest zijn/haar gemoed ging toen ie die of die beslissing nam, of met wat voor betrachting hij/zij deze of die keuze gemaakt heeft. Aan uzelf kent ge de ander: ik zie aan mijn eigen werk wanneer ik lui was of geïnspireerd of dapper iets aan het proberen was dat ik niet echt kon, of een standaard-oplossing heb gebruikt.

    Ik zit dikwijls te loeren naar andermans werk, en terwijl ik vroeger van iets hield omdat het mij van de sokken blies qua virtuositeit of vakmanschap of impact, geniet ik nu meer van het proberen lezen van hoe iets gemaakt is, hoe en waarom en door wie en en in welk gemoed.

    Soms kunt ge aan iemands schetsboeken zien dat iemand heel heel hard heeft moeten werken om een beeld er gracieus te laten uitzien, uit de schetsboeken blijkt namelijk dat de artiest (V/M) tekent als een poot (wat helemaal geen probleem is, maar jammer, als ge nu toevallig tekent als een poot, laat uw werk dan ook maar potig zijn). Dat is misschien ook iets dat ik zoek wanneer ik in schetsboeken neus: is het congruent? Doet de mens in het finaal gepresenteerde produkt wat de mens in zijn oorsprongsding doet.

    Het zal voor elke artiest/auteur/kunstenaar anders zijn, maar in wat ikzelf als mijn beste werken beschouw, is de handeling het produkt. Zo dicht mogelijk bij het oorspronkelijke.

    En wààr vinden we de oorspronkelijkste oorsprongsvonk van een idee of een vorm? In de schetsboekskes.

  • #beeld
    [ ]dat stripke van "vrienden" etc
    “en nu een potje neuken”

  • Nota voor de redactie:
    “wat leuk/sexy is aan schetsboekskes”
    en
    “wat vervelend is aan schetsboekskes” zouden qua volgorde omgewisseld kunnen worden
    ik dacht: we beginnen met het leuke, maar: de inleiding van “ wat vervelend is” lijkt wel méér op de opening van een katern
    maar: tegen het eind van dat stuk zitten we wel al diep in bespiegelingen, ik vreesde ook dat dat zou afschrikken

  • Wat vervelend is aan schetsboekskes.

    Als ik nu (of straks misschien) zou moeten sterven, zou ik mijn geliefden moeten zeggen dat mijn schetsboeken het oeuvre zijn. En ook dat ik hun gaarne zie natuurlijk, dat staat buiten alle kijven.
    Maar die schetsboeken, daar staat alles in.

    Vooral: alles wat nog niet gemaakt is of gezegd of geschreven.

    Laat ons zeggen dat van alles wat ik ooit gezegd of geschreven of gemaakt zou willen hebben er 15% een communicerende uitwerking /een presentabele vorm heeft gekregen.

    Elke keer dat ik door een schetsboek ga zijn er handenvol momenten dat ik zie: maar dat was nu toch een goed idee. Of hoe komt het in hemelsnaam dat ge daar nooit verder iets mee gedaan hebt. Of allee toch, het was al bijna perfect, had nu toch maar een uurtje meer moeite gedaan om het presentabel te maken. Als de gemoedstoestand er gevoelig voor is, kan ik daar redelijk triestig over worden en mijzelf een meelijwekkend figuur vinden die men maar liefst in een hokje vol schaamte zou moeten stoppen.

    Anderzijds: ik heb als artiest intussen wel een soort platformke bij elkaar geschraapt en geknutseld dat mij in staat stelt dan toch maar die 15% min of meer vrij te kunnen presenteren, dus daar mag ik fukking dankbaar voor zijn.

    [Hoe langer ik rondloop hoe meer ik snap dat er miljoenen mensen zijn die iets van waarheid en schoonheid uit zichzelf willen persen/presenteren, en dat er oneindig veel meer waardevolle dingen gemaakt worden dan dat er ooit in het spotlicht zullen staan. We leven niet bepaald in omstandigheden waarin je wordt beloond om simpelweg jezelf te zijn of te doen, om bescheiden naar uitdrukking van je wezenskern te streven. Dus dat ik met dat soort betrachting een soort van boterham blijk te kunnen smeren, is een voorrecht en een privilege waar ik niet zomaar op moet schijten door veel frustratie te koesteren over wat er allemaal niet is.]

    De écht slimme mensen zullen terecht zeggen dat het mijn verantwoordelijkheid is van van die 15% op te trekken, als het mij dan toch zo frustreert.

    En nòg slimmere mensen zullen zeggen dat het geen belang heeft, er zinderen ideeën en gemoederen en sferen door de collectieve zijnssoep, ze klinken in een menswezen en die geeft er uitdrukking aan. Of niet. Ze zinderen evengoed. En de essentie gaat meer over de zindering dan over de uitdrukking/het geblaat.

    [In die zin zou je kunnen zeggen dat het genereus is van mij van niet elk ding dat binnenwaait vorm te geven, zo is er meer voor de rest, dringend tijd immers dat we lusten en lasten wat eerlijker over het collectief verdelen, dat het niet alleen de gladjakkers en de tafelspringers en de mooipraters en de ellenbogenwerkers en de bullebakken en de inhaligen en de fakers en de slimmerikskes zijn die met de beste brokskes en de meeste aandacht gaan lopen.
    Hop, geef die man een forum en hij begint een populistisch discours, nou moe, ik dacht dat we over schetsboekskes bezig waren.]

  • Inderdaad, excuus voor de gezwollen lyriek, ik liet mij even gaan, terug naar de boekskes.

  • #beeld
    voorbeelden van frisse tekeningen?

  • De lijn

    Mijn eerste en grootste liefde blijft de lijn. Voor iemand anders kan dat vorm zijn, of compositie, ritme, kleur etc.
    Ik ben ook gevoelig voor vorm en compositie, ritme en kleur en textuur etc, ik zou anders maar een povere artiest zijn, maar boven alles staat bovenaan de lijst: de lijn.

    [aan die andere dingen (misschien kleur nog het minste, ik denk niet in kleur, ik moet het zien voor ik kan evalueren, dus als ik met kleur werk is het een heel geknoei en een traag proces. Lijn en vorm encompositie kan ik anticiperen, kleur niet)(maar we wijken af)]

    De schriftuur is de meest directe getuigenis van het lichaam, vorm en compostie komen uit uw hoofd, die kunt ge zonder uw vingers maken, een lijn is het spoor van jou vingers, jouw hand, jouw lichammshouding, jouw spanningen en ontwpanning en tonus.
    De lijn is de meest directe verwijzing naar het lijf dat de lijn gemaakt heeft. Een lijn is een spoor dat uw lijf getrokken heeft. in dat opzichtt is de tekenaar gelijk aan de boer of de slede (haha).
    Ik kan nogal streng zijn op lijnkwaliteit. Ik wens dat ze met aandacht en oorspronlijkheid gezet zijn. Het heeft te maken emt in het nu zijn: is deze lijn een teken van deze mens op deze plek in deze toestand met dit toestel en deze intenties (= goed), of is het een lijn van iemand die lijnen maakt die als enige bedoeling hebben eerdere lijnen te imiteren (= bah!).
    Pas op hé, het moet niet virtuoos zijn of zo - al geef ik grif toe dat ik een absolute sukker ben voor virtuoos lijnenspel (Dooreman! Carlos Nine!) - ik kan ook intens genieten van aarzelende of onzekere lijnen of krakkemikkige of krampachtig proberende lijnen. Maar het moet eerlijk zijn.
    Tekenen is zo intiem eigenlijk dat ik het maar moeilijk verdraag wanneer ik er leugens in vermoed.

    Maar dus: wààr vinden we de eerlijkste lijn, de meest onbevangen lijn, de lijn die niet bezig is zich af te vragen wat ze moet zijn en waarvoor ze zou moeten dienen?
    In de schetsboeken!

  • #beeld
    voorbeelden van frisse lijnen

  • Het beste schetsboekje is dat dat in uw zak zit, of in uw sjakosj.

    Ik ben het soort gozer dat ALTIJD een boekje meeheeft. Voor het grootste deel van mijn grotemensenleven was dat een of ander A5-achtig ding dat samen met een handvol tekentoestellen (pennen, potloden, stylos) in een trouwe sjakosj om mijn schouder hing.
    Een poos geleden ontdekte ik de MUJI-boekjes op paspoortformaat, sindsdien resideert er altijd en overal zo’n boekje in de linkerachterzak van de broek van het moment (sleutels en een stylo of een potlood zitten links vóór, telefoon rechts vóór, portefeuille rechtsachter (ik ben ook het soort gozer dat graag een vaste plek heeft voor dat soort dingen, als het over het algemeen niet erg ordelijk is het denken en voelen, is ten allen tijde weten waar de basics zich bevinden een groot gemak)).

  • #beeld
    muji-boekjes
    potlood sleutels telefoon zakdoek portefeuille

  • Waarnemingstekenen

    Wat ge lang genoeg - en in stilte - waarneemt, zult ge begrijpen

    Tekenen is een minder-dimensionele representatie van een meer-dimensionele waarneming. Pardon voor deze dikke zin. Als we iets figuratiefs tekenen - en in de context van dit magazine is dat het soort tekenarij waarover we spreken denk ik - maken we lijnen en vormen die verwijzen naar iets dat niet echt op het blad staat, dat blad is gewoon een blad met vlekken en strepen en stippels, het idee stoel komt uit de kijker
    De stoel die ik teken is niet een echte stoel hé, hij staat op papier, hij wijst naar (het idee van) een fysieke stoel.
    Het is jarenlang zo geweest dat ik voor het tekenen van een stoel te rade ging bij andere tekenaars: hoe moet je een stoel tekenen, ah ,ik ga eens kijken bij (drop een coole naam), of bij het symbool van een stoel.
    Ik heb intussen begrepen dat ik beter naar een echte stoel kan kijken en dan tekenen wat ik zie. Of: de stoel een aantal keer tekenen en dan is het alsof ik hem heb ingeslikt, het is mijn stoel geworden. Ik kan hem naar believen inzetten.
    tekeningen stoelen boek gert storms
    Nota: wat ik vertel over een stoel gaat ook op voor een neus, of een paard, of een oog. ik zeg niet dat ik vind dat je geen manga-oog mag tekenen, maar ik moet wel streng zijn en zeggen dat je minstens een handvol échte ogen moet gezien, getekend en begrepen hebben voor je iemand anders z’n tekentruukjes mag gaan imiteren.

    Ik heb intussen zo veel stoelen getekend dat ik ze meestal achterwege laat en ik vind het nog steeds erg prettig dat het geen zier blijkt uit te maken: ik heb nog niemand horen zeggen: maar Randall, uw figuren lijken in de lucht te zitten.
    Wacht: het gaat nog verder denk ik: hoe beter ik weet hoe die stoel is, hoe minder ik ‘m moet verbeelden.
    In mijn aanstaande graphic novel zit het hoofdfiguur een paar 100 paginas op een niet-getekende stoel en nog maar één keer heeft een proeflezer gevonden dat er te weinig decor was.

    Hoe meer ik tijdens het tekenen in contact ben met de sfeer van een plek/moment en met mijn gemoedstoestand, hoe beter die extra-informatielaag gechanneld wordt in het beeld.
    Ik krijg anders niet uitgelegd hoe veel complimenten ik krijg over bijvoorbeeld die frankrijk tekeningskes en allerhande fragiele niemendallen van een handvol lijntjes waar niks geen gestoef of zelfs maar poging tot entertainment/tentoonstelling showoff in zit.

    Daarbij in de marge moeten we vertellen dat ik nog niet zo heel lang door heb dat bewondering wekken een van mijn grote motieven is om iets op papier te zetten.

  • #beeld
    stoelen gert storms
    frankrijk tekeningskes

  • Reisschetsen

    Het is een beetje triestig om te moeten vertellen maar: er is geen landschap dat sterker is mijn humeur (behalve dan de zee, en dan nog alleen als ik er middenin zit). Mij zie je niet reizen om te reizen. Ik ga mee omdat de mevrouw of de kinderen het prettig vinden en ik probeer het zo goed als kan te overleven. Het is mij doorgaans te 1) te stresserend en 2) ik heb het gevoel dat ik mijn werk aan het verraden ben, waardoor ik vanalles meesleur om op locatie te kunnen werken maar daar komt dan doorgaans niks van in huis omdat ik mij niet kan afsluiten en er toch elke dag weer een of ander gedoe aan de hand is. En ook: mijn diesel komt traag op gang, tegen de tijd dat ik weet waar ik ben en waarmee ik bezig wilde zijn moet er alweer verkast worden, of wil er per se iemand een olijfboer bezoeken of een pittoreske steengroeve. En nog: er leven mensen in al die landen die men moet bezoeken. Ik wil die mensen niet storen, ze hebben negen kansen op tien al meer dan genoeg gehannes aan hun hoofd zonder dat er trosjes toeristen in hun straten komen trampelen.

    Uit schuldgevoel begin ik dan maar wat in schetsboekjes te kribbelen. Dan heb ik toch iets gedaan. En ook om mij een houding te geven, of - en dat zal het vooral zijn - om mij eventjes uit druktes terug te trekken. Tekenen is veilig. De tekenaar is vaak alleen en is dat gewoon zo en heeft dat graag.

    Wanneer ik op reis teken gaat dat niet van: waw dat is hier prachtig, ik wil dat vastleggen. Ik heb dat soort dingen ooit wel gedacht en geprobeerd, maar niet de kunde en focus kunnen verzamelen om er in te slagen.
    Het is meer iets als: ah, ik zit hier toch maar, ik kan net zo goed een boekje en een stylo uit mijn zak halen en eens rondkijken of ik ergens gezellige lijnen of vormen kan spotten.

    Toch is het ook zo: als ge iets getekend hebt, hebt ge het ingeslikt, de aandacht heeft zich langer dan een ooh of een aah op iets gericht. En als ge eerlijk en aanwezig getekend hebt, heeft zich op magische wijze ook een zindering van de plek in het beeld weten te nestelen.

    • Kleine nota zodat niet iedereen denkt dat ik een wereldvreemde dorpeling ben: ik ga wel graag naar een buitenland als ik er iets te doen heb, als er een bestemming is en als mij ergens een functie of een taak wacht.
  • #beeld
    reistekeningen
    landschappen

  • Simpel landschap

    Ik vind het schattig aan mijn waarnemingstekeningen tekeningen van zichten en landschapjes dat ze zo simpel zijn. Ik heb al werk genoeg met het er min of meer op te proberen krijgen dat er niet veel ruimte is voor effectenmakerij en kunde en truukjes ten toon spreiden. Behalve misschien de kunde van het kijken.

    Is dat misschien waarom de gewone man vaak scheef en simpel geschilderde landschapskes in z’n woonhuis koestert? Om zichzelf te herinneren aan iets van: kijk, het is al moeilijk genoeg, de schilder bakte er ook niet veel van, gij ook moet niet overdrijven qua ambitie en moeite. Het is simpel en simpel is goed genoeg.

  • Het voordeel van een landschap of een zicht of een interieur is dat het niet zelfbewust wordt als je het gaat zitten tekenen. Of toch niet op een manier dat ik er als tekenaar ook zelfbewust van wordt en dus ook een beetje geremd.

    [Want wat weten wij immers over hetzelfbewustzijn van een landschap? Drie keer niks, we gaan er van uit dat het er geen heeft, maar soms zijn wijzelf toch ook een landschap dus ik denk dat we er niet voetstoots van uit mogen gaan dat daar niks is.]

  • #beeld
    landschappen
    bomen

  • BOMEN?

  • Het is herfst terwijl ik dit typ en ik ben content want de bladeren gaan vallen en dan tonen de bomen hun lijnen weer (ik vertelde al dat ik meer van lijnen hoornig wordt dan van vormen).
    In ontmoette een keer een groot tekenaar die ik hoog acht en bewonder om zijn kunst maar ik voel prompt van mijn stoel toen hij vertelde dat hij in z’n prentenboek alleen de stammen van de bomen had getekend omdat hij zich met de takken geen raad wist. Maar verdomme kijk dan toch gewoon, Klaas.
    Het is dat oude verhaal van tekenen wat je denkt ipv wat je ziet
    Elk soort boom heeft zijn signatuur, en het is niet zo moeilijk, er zijn twee of drie bewegingen en hoeken die zich telkens herhalen.

    • bomen in berlijn
  • Wat ik eens meer zou moeten doen

    ik zou eens meer moeten mensen uit mijn omgeving tekenen

    Er staan hier en daar een paar erg fragiele prentjes van mijn dochters in de boekjes, maar minder dan gezellig zou zijn.

    Het ding is: stress en angst om te falen of teleur te stellen. Als ik mensen teken, en ik weet dat zij weten dat ze getekend worden, weet ik ook dat ze gaan willen kijken wat het geworden is en dat ze gaan hopen dat ze er goed op staan, dus ik heb de neiging van te proberen flatteren, en we weten het intussen allemaal: als ge iets probeert in plaats van het te doen, is het gedaan met de pret.

    Wat heb ik nu net beweerd?! Als ge iemand wilt flatteren, flatteer die dan gewoon maar, als ge iemand wil tekenen, teken dan onbeschroomd.

    Dus als ik mensen in het wild teken is het vaak in het geniep, zijdelings loerend in een wachtkamer of in een coupé. Zogezegd over de hoofden starend in Café De Roos. [nog wat formules]

    Gelukkig zijn er ook plekken waar het helemaal gepermitteerd is van onbeschaamd te staren.
    Hop: naar modeltekenen.

  • #beeld
    kinderen
    zijdelingse mensen

  • Ge werkt als artiest dikwijls alleen, en om goed alleen te kunnen werken hebt ge een dikke dosis focus en disclipline nodig.
    Kwaliteiten die vaak dungezaaid zijn in mijn persoonlijkheislandschap.

    Ik vind het daarom heerlijk om samen met andere mensen te zitten tekenen. Sabien Clement runt een wekelijks modeltekenateliertje in Gent. Pre-pandemie was ik er een vaste klant.
    Samen tekenend daalt de grote geest van gedeelde concentratie in de ruimte binnen. Tekenaars-yoga is het. Training.
    En ook hier: als ge mensen wilt tekenen: kijk naar echte mensen in plaats van getekende mensen na te tekenen. Alles wat ge van die training hebt geleerd komt van pas als ge peetjes uit uw duim moet gaan zuigen om uw paginaatjes te vullen.

    [Voor de liefhebbers: Serge Baeken doet ook zoiets in Anwerpen, en als het al een zottekes mag zijn: de avonden die Dr. Sketchy organiseert, met burlesque-modellen en drinks en muziek, zijn een feest.]

  • #beeld
    handvol blote mensen
    dr sketchy - spreads

  • handvol blote mensen

    Dus ik zit hier wel om de zoveel zinnen te beweren dat je moet tekenen wat je ziet, maar zo ben ik er zelf niet aan begonnen hoor.

    Ik tekende superhelden na, begin jaren 80 was dat, toen superhelden nog erg subculturele fenomenen waren (dat waren nog eens tijden).
    En met wat ik uit dat natekenen leerde vond ik van mijzelf dat ik redelijk goed kon tekenen. En daarom tekende ik verder op het moment dat de meeste mensen stoppen met tekenen, en zo wordt je er beter in natuurlijk.
    Maar ik was vooral goed in tekenen zoals andere mensen tekenen.

  • #beeld
    uit de hele oude schetsboekskes
    frans de salami-held etc
    een moebiuske

  • De eerste keer was pijnlijk.

    In het college was ik de chouchou van de tekenleraar, de man was een artiest, een echte, die voor serieus conceptuele kunst maakte.
    We kregen vaak technisch tekenen en zo, maar als we vrijere teken-opdrachten kregen, was het steevast goede punten voor mij en complimenten.
    Die tekenleraar en ik, wij verstonden mekaar, wij waren makkers. Ik gevoelde een broederschap die ik met leraars of meesters of meneren en mevrouwen niet niet voelde, met grote mensen tout-court eigenlijk, allemaal verraders en vervelers (yep, de jonge puber versie van mijzelf was boos en gefrustreerd en bang tegelijk, ik had toen al in de mot dat het ding waarvoor men ons aan het opleiden was geen pretje zou zijn, immers: als het wél de moeite zou zijn, zouden de grote mensen er contenter uitzien en ik kwam er niet veel tegen waarvan ik zou kunnen gedacht hebben dat ze voor hun plezier voor de klas stonden).

    Enfin pardon, toen we dus toen we op een dag naar levend model zouden tekenen (gewoon klasgenoten die met al hun kleren aan voor elkaar poseerden hé, geen zotte streken met een blote mevrouw of zo, het waren de jaren 80 en het was een jezuitencollege) waren hij en ik er erg gerust in dat ik met gemak schoon materiaal zou produceren. Als ik er een filmscene zou van maken zouden de tekenleraar en ik in zacht tegenlicht en in slowmotion elkaar een bevestigende knipoog geven. Met een cowboyfilm-deuntje op de achtergrond. You got this, boy.
    Groot was mijn afgrijzen en diep mijn schaamte en schuld toen ik merkte dat ik er absoluut niks van bakte, geen grein elegantie kon ik produceren, er kwamen lelijke en hoekige peetjes uit die niks te maken hadden met wat ik voor mij zag. [het zou kunnen dat ik daar nog ergens iets kan van terugvinden maar ik zal diep moeten graven]

    Dat is lang een zure appel geweest, ik voelde mij geheel mislukt, ik had mijzelf bedrogen, ik had die ene grote mens die ik als menselijk kon zien verraden.

    Later op de kunstschool was het vaste prik van naar levend model te tekenen, en dat lukte mij aardig, maar dan nog gebruikte ik veel truukjes en manierismen die ik elders gezien/gepikt had.
    Ik gebruik nog altijd veel truukjes en maniertjes, maar de meeste zijn de mijne, oplossingen die ik oog in oog met een bloot model of een blote scene heb moeten bedenken, of accidenten die gebeuren en waarvan je ziet dat ze handig kunnen zijn.

  • #beeld
    stripje kazaar
    corto-maltese-achtige dingen (tekenen naar foto dan maar, hugo pratt emulerend

  • TO DO

    Het is ook erg gezellig dat er vaak in schetsboekskes boodschappenlijstjes staan, of kribbels van de kinderen of to-do-lijstjes (bij mij meestal met amper een paar dingen afgevinkt).

    Dat was eigenlijk het concept van TO DO (Oogachtend, jaar?)): we maken een zinvolle lijst van dingen om gedaan te hebben.
    Pas op: concept is een groot woord, het boek was bijna klaar toen dat het concept werd, ik het gebeurt heel vaak dat ik pas aan het eind van een het proces snap welk idee de boel zou kunnen samenhouden, maar bon, qua concept is “een to-do lijst van zinvolle dingen om te doen” niet zo slecht.

    Meestal staan er kakdingen op een to-do-lijst, al het spul dat ge niet moogt vergeten van te doen op straffe van te verzuipen in de machinaties die de machine van u vraagt.
    Al de dingen die ge niet vanzelf en graag zoudt doen.
    Als er dingen op uw to-do-lijst stonden die ge vanzelf en graag zou doen, zoudt ge ze niet moeten noteren toch?! Ge moet ze noteren omdat ze tegennatuurlijk zijn. Geloof mij vrij vrienden, het is een schandaal dat gij daar op uw eentje vanalles moet zitten onthouden dat ge niet wilt onthouden, dat ge ranzig en triestig en moe wordt van alles wat ge moet typen en bricoleren en regelen op uw computerke, en dat ge dan - omdat dat de mode van het moment is - moet gaan worstelen met boekingen en tickets en reservaties of bestellingen om dat ding of die bestemming te kopen die u belooft verlichting te brengen, wat het nooit echt doet, maar ge kunt er wel iets van op uwen instagram zetten, zodat ge aan uzelf kunt verkopen dat het wél de moeite was. En dus bezig blijven.

    Hop, nu ben ik ook weeral bezig, terug naar het boek dat het zicht op mijn werk innig veranderd heeft, en waar ik nog altijd mee worstel.

  • Ik heb het TO DO meer dan 10 jaar geleden gemaakt en ik weet nog altijd niet wàt het is.

    Na Slaapkoppen (Oogachtend, 2007) was ik er gerust in: dit soort ding doen we nog een paar keer, het boek had het naar vlaamse-graphic-novel-normen erg goed gedaan, een tweede druk, een paar prijzen, een franse uitgave bij Casterman, een sjiek hotel in Angouleme. Dus hoppekee, laat dat feestje maar van de grond komen.

    Maar toen kwam Johan Stuyck met het aanlokkelijke idee om een koffietafelboek te maken met mijn illustratiewerk. Ik was tegen dan al een jaar of tien aan het illustreren dus materiaal genoeg dachten we.
    Maar ach en wee wat een proces is dat geworden! Door de archieven bladerend begon ik te vinden dat ik vooral al heel veel debiele illustraties had gemaakt waarbij ik vooral bezig was geweest met wat de klant graag wilde, of wat ik dacht dat de klant graag wilde. Ik ben nogal een pleaser.
    Zo’n koffietafelboek maak je maar een keer, en het moet lang meegaan, wilde ik dan dat daar werk in stond waarvan ik intussen vond dat het mij niet goed representeerde? Nope. Mijn beste werk zat in de schetsboeken, in de achteloosheden, in de losse flodders, in de spontane beelden die nergens voor moesten dienen. Daar wilde ik iets mee doen.
    Dus we zijn de schetsboeken ingedoken en hebben massas post-itjes geplakt. En ik heb zitten puzzelen en knippen en plakken tot ik groen zag. En Johan heeft engelengeduld gehad met mij en hemel en aarde bewogen om het boek klaar te krijgen (2000 scans laten maken).

    Het werd een heel mooi boek waar ik meer dan tien jaar later nog altijd met veel plezier in blader.
    Maar: meer dan tien jaar geleden weet ik nog altijd niet erg goed wat ik in dat boek eigenlijk gedaan heb. Of hoe, het was heel veel schuiven en proberen en knippen en plakken tot er iets klikte. En het ding dat geklikt had zorgde dan weer dat er elders moest geschoven of geknipt
    of geplakt. Maar de hele tijd was het blind varen, ik kon alleen zien dàt het klopte wanneer het klopte, maar niet per se verstaan waarom. Erg vervelend want ik was super content met het resultaat en ik zag dat het werkte.

    En daarna kon ik niet meer terug vrees ik.
    Als ik braaf Slaapkoppen-tekenwerk was blijven doen zou ik iets aan het verraden zijn geweest.
    Zonder dat boek zou het hotsefiebelende pad dat mijn ‘carriere’ is geworden misschien wat rechter en duidelijker zijn geweest.

    Enfin, dat is een verhaal dat ik mijzelf kan vertellen, ik weet niet of het echt waar is, misschien had ik zonder TO DO ook elke keer een ander soort boek gemaakt. Dat soort dingen weet ge niet hé, oorzaak en gevolg maakt ge achteraf, en ge kiest de parameters die ge daarvoor in rekening brengt.

  • #beeld
    spreads uit To Do

  • Droedels

    Het meest onbevangen teken ik terwijl ik aan de telefoon zit, of zàt moet ik zeggen, want deze observatie dateert uit de tijd dat telefoneren nog een statisch gebeuren was. Tegenwoordig begin ik al telefonerend spontaan op te ruimen of af te wassen eigenlijk. Maar vroeger, ten tijde van de vaste telefoon zat ik te kletsen of te luisteren en ondertussen was mijn handje dingetjes aan het doen, zonder dat mijn hoofdje erg erg op aan het letten was wat dat handje aan het uitspoken was. Dikwijls met mooi resultaat.

    Waarschijnlijk omdat het kritische stuk van mijn hoofdverstand niet aan het opletten is en zich dus niet kan bezighouden met het verstoren van de tekenflow door allerhande commentaren te geven. Of het egotischtische stuk zich niet in de arbeid mengt door

    Het is vooral al droedelend dat ge als tekenaar uw poot ontdekt. Die heilige graal die men “stijl” noemt, en die ge denkt te moeten maken door andere tekenaars te imiteren. Mijn advies is: imiteer uzelf, er zijn minder uzelven dan dat er andere tekenaars zijn, en hetgene wat u écht raakt in andere tekenaars is hun hunzelvigheid.

    Tegenwoordig is het al vergaderend dat het droedelen gebeurt. En ik zeg het vaak luidop en duidelijk, dat ik heel goed kan luisteren én tegelijk tekenen, dat mijn gekribbel geen blijk is van desinteresse. Soms is dat een leugen.

    Mijn oude schoolmakker Pascal, die intussen een top-psychiater is, vertelde mij dat abstractere informatie gemakkelijker in de hersenen wordt opgeslagen als er tegelijk een motorische activiteit aan de gang is.
    Pascal zat in de collegejaren
    vaak naast mij in de klas.
    Ik had toen in elk schrift een A4-tje zitten, in vier gevouwen. Dat zijn acht kantjes om een tekeningetje op te maken. Ik zorgde ervoor dat ik vooraan in de klas zat, de meeste leraren keken dan over je heen. Ik werd ook minder door het klasgedoe gestoord. Ik had door: hoe beter ik in de lestijd oplet, hoe minder ik thuis moet doen, en ik wilde thuis helemaal niks met school te maken moeten hebben, het is al erg genoeg dat zo’n instituut zich ongevraagd permitteert om overdag beslag te leggen op mijn tijd en aandacht en jonge leven, des avonds laat ge mij mijn goesting doen, kwistenbiebels van mijn kloten.

  • #beeld
    droedels
    hieronder: stripje abstract

  • Abstract droedelen.

    Abstract tekenen is ook een goede oefening, uw lijnen en vormen laten gaan zonder figuratieve of illustratieve bedoeling.
    Ik heb veel geleerd van die keer toen ik mij een keer op reis voorgenomen had om veel landschapstekeningskes en tafereeltjes te tekenen om daar een reisstrip van te maken. Maar we waren op fietstocht met een dochter van anderhalf in de fietskar, tegen de tijd dat ik een tekenboekje kon bovenhalen was het daglicht en het landschap verdwenen, en dus droedelde ik schriftjes vol vormkes en lijnen.

    stripje zweden

  • Soms zit ik ook te tekenen terwijl ik een film of serie kijk. Minstens een deel van de motivatie daarvoor is dat ik mij schuldig voel dat ik niet aan het werken ben. Ach ach ach.

  • #beeld
    van die tekeningen bij films

  • En hier en daar zinnetjes

    Ik schrijf, ik praat tegen mijzelf of ik schrijf spul op dat ik zou willen zeggen maar niet per se durf.
    Een poos later door het boekje struinend weet niet goed meer of de boodschap aan een of ander stuk van mijzelf gericht was of aan een andere mens of uit de mond moest komen van een of ander personage.
    Het maakt niet zoveel uit.
    Ik hou erg veel van die zinnetjes

    Vaak staan ze een beetje eenzaam in het wit van het papier
    Dat is omdat ik dikwijls in strip-pagina-vorm denk en dus ik schrijf zinnetjes apart, meestal met het idee: ik teken daar later een peetje bij maar nu even niet want er komt meer en schrijven gaat sneller dan peetjes tekenen.
    Maar dus zo’n zinnetje eenzaam in het wit van het papier ziet er dan uit alsof het voor zichzelf genoeg plaats heeft genomen om apart te mogen bestaan.

  • #beeld
    zinnetjes

  • Mijn beste zinnetje

    Mijn beste zinnetje is waarschijnlijk:
    Ge zijt niet wie ge denkt dat ge zijt
    wie ge denkt dat g ezijt hebt ge gemaakt
    om wie ge vreest dat ge zijt te beschermen
    en het heeft niet geholpen hé

    ik vond in een min of meer recent boekje een ontwerp voor een stripje over dat zinnetje. Het is niet afgemaakt.

  • #beeld
    stripje ge zijt niet

  • Wat heb ik zelf aan schetsboeken in mijn boekenkasten?
    Ik ben opgegroeid in een huis tjokvol boeken, een uitgebreide bibliotheek hebben was immer vanzelfsprekend, een kamer zónder boeken vond ik erg lang een vreemd en ongemakkelijk ding.
    Ik ben intussen een paar keer te veel verhuisd, één boek is een handzaam en discreet ding, maar een bibliotheek is een walrus of een olifant die zich moeilijk laat verplaatsen en veel ruimte opeist.
    Het is ook al een aantal keer financieel knap lastig geweest, ik ben niet langer bezig met boeken kopen.

    Om maar te zeggen: heeft deze liefhebber van schetsboeken dan ook een grote collectie van andermans schetsboeken in de kast? Neen, vanwege hierboven: boeken zijn erg zwaar om te versleuren en boeken zijn een luxeprodukt.

    Hier is het handvol uitgegeven schetsboeken dat ik in huis heb:

    • Chris Ware, [Titel], interessant omdat je Chris Ware kent als een gedisciplineerde en gecontroleerde en construerende tekenaar en verteller, in de schetsboeken zie je een wilde en Crumbiaanse vitaliteit aan het werk.
    • Art Spiegelman [Titel], qua boekverzorging een pareltje, drie boekjes in één, met een elastiek errond en een goed essay er in over hoe Art het moeilijker en moeilijker vind om tekenplezier te onderhouden vanwege (ik vertaal vrij) de kritische en veeleisende en zelfondermijnende stemmen in z’n hoofd.
    • Blutch [Titel], De Crecy [Titel], gasten bij wie je ziet dat het schetswerk gelijk is aan het paginawerk, in de intimiteit van mijn eigenwezen zijn dat broeders, maar als ik er in het echte leven naast zou zitten, zou ik of overdreven stoer doen of overdreven verlegen, in elk geval te zeer onder de indruk van mijn bewondering om hinderlijk zelfbewustzijn in de interactie achterwege te laten.
      (Dat is toch raar en spijtig hé, ik heb soms het omgekeerde voor: dat ik voel dat mensen mij niet benaderen als de mens die ik ben, maar dat ze mij benaderen als de projectie die ze van mij gemaakt hebben, dat staat echt relateren in de weg. Enfin, min of meer alle relaties hebben daar min of meer last van, ik vertel niks nieuws hier hé.)

    • Loustal, Carnet de Voyages (Seuil), drie boekjes met reistekeningen, van 1989 tot 1999. Erg grote boon voor Loustal, het ziet er eenvoudig uit, naief getekend zelfs, maar het is helder en scherp, voortreffelijk gecomponeerd, en je voelt dat er waarneming achter elke lijn zit.

  • #beeld
    covers en beelden van binnenin?

  • Berberian bijvoorbeeld

    Hij was een keer in Gent en via een gemeenschappelijke vriend konden we samen lunchen. Natuurlijk schetsboekjes uitgewisseld.
    ziet ge hoe helder en uitgepuurd die prenten zijn, wel zijn schetsboeken zien er ook zo uit, dat is amazing, wat gebeurt er in smans hoofd dat hij zo direct, achteloos van rauwe visuele waarnememing naar een gestileerd beeld surft?

    • die foto van Berberian en ik in de pain quotidien, kan ik die nog ergens vinden??
    • en dan paginas uit mijn schetsboek van dat moment en misschien een paar van de zijne - zou ik 'm dat durven vragen??
  • eventueel uitstapje naar mijn carriere als inkter
    of als lijndetective tegenover bvb de studio van Peyo
    en wat er mis is met suskes en wiskes en studiowerk in het algemeen: het is een andere mens dus de lijnen moeten anders zijn

  • Kleine nota over Franquin
    de tekenarij van Franquin, ‘s mans lijnen en vormen heeft grote invloed gehad op tekenaars die dan hetzelfde gingne doen, maar zij waren geen franquins hé

    enfin, ik heb het ook gedaan hoor, kijk hier een moebiuske

  • Bij de beelden

    • op zee. daarvoor moogt ge mij wel uit mijn kot halen, ik zal er veel voor laten vallen

    • met zwangere vrouw op fietstocht naar het zuiden van frankrijk. De zwangere vrouw deed trouw een middagslaapje, meneer een middagtekeningetje

    • met broer en zus naar India om er asse van onze overleden moeder naar haar indische geliefde te brengen. Beetje raar maar echt waar. Lang verhaal ook.

    • in zuid-afrika, na een zware periode nodigt vriend Wouter mij uit om er een tijd samen te werken.

    • in Corsica, zeilend

    • met de camionette naar Wales, waar ik dacht aan een boek te kunnen werken terwijl de vrouw wandeltochten produceerde.

    • met een familietros naar Italie, waar ik dacht een kinderboek te kunnen maken.

    • met de kleine kinders naar zweden, blogger was toen net in de mode en ik had een scannertje meegesmokkeld. Telefoons met cameras bestonden nog niet.

    • op treinen en in vliegtuigen

  • ## stripje KAZAAR

  • Nog een notaatje over waarnemings-tekenen.

    Waarnemingstekenen zonder dat je dààr en dàn bent: herinneringen verbeelden.

    Er is in het beeld iets van de oorspronkelijke scène, maar een emotionele lading sluipt mee. Dat is toch iets anders dan peetjes tekenen.
    In de academie hield ik een soort getekend dagboek bij.

  • #beeld
    paginas van die dagboek-tekeningen

  • Art Spiegelman z’n ding verscheen ongeveer gelijk met To Do en het radiostation Klara had mij uitgenodigd om over de schetsboekerij te vertellen aan de hand van zijn boekjes en hij zou dan ook een praatje maken over mijn schetsboekerij. Zij zouden hem een exemplaar van To Do opsturen en hem daarover laten vertellen. Dat laatste is niet gebeurd, hij had geen tijd, of vond het de moeite niet, of de redactie had z’n werk niet goed gedaan, of weetikwat. Anyhow, ik heb dus een half uurtje radiotijd het werk van Art Spiegelman zitten verkopen en met haast geen woord over mijn eigen nieuwe boek gerept. Niet wat je noemt effectieve zelfpromotie.

{"cards":[{"_id":"32eb33ee5a60b4e1bf000463","treeId":"32eb34235a60b4e1bf000461","seq":22750667,"position":1,"parentId":null,"content":"# Een goede titel voor een geschrift over schetsboeken"},{"_id":"32eb31d15a60b4e1bf000464","treeId":"32eb34235a60b4e1bf000461","seq":22755850,"position":1.25,"parentId":null,"content":""},{"_id":"324b438d226a64d8670000ff","treeId":"32eb34235a60b4e1bf000461","seq":22759323,"position":0.5,"parentId":"32eb31d15a60b4e1bf000464","content":"## nog vragen voor Roel\n- inleiding, doe jij die?\n- titels, doen we dat samen, ik vind ze nog niet erg goed maar ik ga er nu mijn hoofd nog niet over breken want ik wil verder typen\n- hoe veel woorden ongeveer, ik denk dat ik misschien wat veel aan het typen ben"},{"_id":"323e09e41aa1b7c2d200007e","treeId":"32eb34235a60b4e1bf000461","seq":22760075,"position":0.75,"parentId":"32eb31d15a60b4e1bf000464","content":"### wat zou de samenvatting kunnen zijn en dus ook de titelgeving\n\nkijk ik heb boekjes\nik hou van mijn boekjes\nik hou niet van min boekjes\ner staan prentjes in van dingen die bestaan, zichten, plaatsen, bomen, mensen\nen er staan prentjes in van dingen die pas bestaan nadat ze getekend zijn, droedels, ideeën, schetsen\nen er staat ook tekst in, lijstjes bijvoorbeeld, ik heb daar een keer een boek over gemaakt\nen ook staan er schrijfsels in\n\ndit zijn de spullen waarmee ik ze maak\ndit zijn de boekjes"},{"_id":"32eb238f782bcb9a04000465","treeId":"32eb34235a60b4e1bf000461","seq":22759142,"position":1,"parentId":"32eb31d15a60b4e1bf000464","content":"Stripgids\nuitwerking op \nhttps://gingkoapp.com/app#32eb34235a60b4e1bf000461\n\n## Schetsboeken DE COLLECTIE\nwat er cool aan is en wat er vervelend aan is.\nSchetsboeken - foto's van schetsboeken + inleiding over het belang ervan en de plaats in mijn leven en werken"},{"_id":"32a790c29225cf536d000471","treeId":"32eb34235a60b4e1bf000461","seq":22754541,"position":0.5,"parentId":"32eb238f782bcb9a04000465","content":""},{"_id":"324a044c226a64d867000101","treeId":"32eb34235a60b4e1bf000461","seq":22759285,"position":0.578125,"parentId":"32eb238f782bcb9a04000465","content":"# DEEL 1\n\n- Wat er cool is aan schetsboekskes, de voyeur\n- Wat er vervelend aan is, de mislukkeling\n- De lijn, de schriftuur"},{"_id":"325a68ef377286b26f000069","treeId":"32eb34235a60b4e1bf000461","seq":22763055,"position":2,"parentId":"324a044c226a64d867000101","content":"\n\n## Wat er geweldig is aan schetsboekskes.\n### de voyeur, de blote tekenaar\n\nOp bezoek bij collega tekenaars en artiesten maak ik er een punt van in andermans schetsboekjes te neuzen. En de mijne te tonen. Ik wil graag de blote versie van de tekena(a)r(es) te zien krijgen, dat wat onder het imago en de stijl en de make-up en de photoshop zit.\n\n`tekeningske atelier joost swarte`?\n\nAndere mensen bloot willen zien, is dat geen basisdrijfveer des mensens? Ik zou denken van wél.\n\nIn het schetsboek zit de oorspronkelijke vonk, het levende begin van een idee. Ik heb iets gevoeld of gezien of bedacht dat mij genoeg vreugde/opwinding heeft doen voelen om het te willen noteren. Er is iets langsgewaaid dat mij voldoende geraakt heeft om het te willen grijpen.\nEen zaadje, een kern, een essentie van iets. Nauwelijks materieel.\n\nIn die eerste impuls zit eigenlijk al *alles*, de rest is proces, en veel saaier dan de eerste impuls, het proces is wat ge nodig hebt om te proberen uit te leggen / tonen wat ge gezien/gevoeld/begrepen/ontdekt hebt.\n\nOver het algemeen ben ik als consument haast meer geïnteresseerd in het proces dan in het produkt \n(Misschien omdat ik al veel te veel geconsumeerd heb).\n\nWanneer ik een werk bekijk, hou ik ervan mij voor te stellen wat er door een artiest zijn/haar gemoed ging toen ie die of die beslissing nam, of met wat voor betrachting hij/zij deze of die keuze gemaakt heeft. Aan uzelf kent ge de ander: ik zie aan mijn eigen werk wanneer ik lui was of geïnspireerd of dapper iets aan het proberen was dat ik niet echt kon, of een standaard-oplossing heb gebruikt. \n\nIk zit dikwijls te loeren naar andermans werk, en terwijl ik vroeger van iets hield omdat het mij van de sokken blies qua virtuositeit of vakmanschap of impact, geniet ik nu meer van het proberen lezen van hoe iets gemaakt is, hoe en waarom en door wie en en in welk gemoed.\n\nSoms kunt ge aan iemands schetsboeken zien dat iemand heel heel hard heeft moeten werken om een beeld er gracieus te laten uitzien, uit de schetsboeken blijkt namelijk dat de artiest (V/M) tekent als een poot (wat helemaal geen probleem is, maar jammer, als ge nu toevallig tekent als een poot, laat uw werk dan ook maar potig zijn). Dat is misschien ook iets dat ik zoek wanneer ik in schetsboeken neus: is het *congruent*? Doet de mens in het finaal gepresenteerde produkt wat de mens in zijn oorsprongsding doet. \n\nHet zal voor elke artiest/auteur/kunstenaar anders zijn, maar in wat ikzelf als mijn beste werken beschouw, is de handeling het produkt. Zo dicht mogelijk bij het oorspronkelijke.\n\nEn wààr vinden we de oorspronkelijkste oorsprongsvonk van een idee of een vorm? *In de schetsboekskes*."},{"_id":"324b4a5e226a64d8670000fe","treeId":"32eb34235a60b4e1bf000461","seq":22765167,"position":3,"parentId":"324a044c226a64d867000101","content":"#beeld\n[ ]`dat stripke van \"vrienden\" etc`\n\"en nu een potje neuken\"\n[ ] fotos maken, in atelier\n[ ] tekening atelier joost swarte"},{"_id":"320c6858377286b26f0004e0","treeId":"32eb34235a60b4e1bf000461","seq":22763060,"position":3.5,"parentId":"324a044c226a64d867000101","content":"Nota voor de redactie: \n\"wat leuk/sexy is aan schetsboekskes\"\nen\n\"wat vervelend is aan schetsboekskes\" zouden qua volgorde omgewisseld kunnen worden\nik dacht: we beginnen met het leuke, maar: de inleiding van \" wat vervelend is\" lijkt wel méér op de opening van een katern\nmaar: tegen het eind van dat stuk zitten we wel al diep in bespiegelingen, ik vreesde ook dat dat zou afschrikken"},{"_id":"3272e6af19b8002fae000067","treeId":"32eb34235a60b4e1bf000461","seq":22759317,"position":4,"parentId":"324a044c226a64d867000101","content":"## Wat vervelend is aan schetsboekskes.\n\nAls ik nu (of straks misschien) zou moeten sterven, zou ik mijn geliefden moeten zeggen dat mijn schetsboeken het oeuvre zijn. En ook dat ik hun gaarne zie natuurlijk, dat staat buiten alle kijven.\nMaar die schetsboeken, daar staat **alles** in.\n\nVooral: alles wat nog niet gemaakt is of gezegd of geschreven.\n\nLaat ons zeggen dat van alles wat ik ooit gezegd of geschreven of gemaakt zou willen hebben er 15% een communicerende uitwerking /een presentabele vorm heeft gekregen.\n\nElke keer dat ik door een schetsboek ga zijn er handenvol momenten dat ik zie: maar dat was nu toch een goed idee. Of hoe komt het in hemelsnaam dat ge daar nooit verder iets mee gedaan hebt. Of allee toch, het was al bijna perfect, had nu toch maar een uurtje meer moeite gedaan om het presentabel te maken. Als de gemoedstoestand er gevoelig voor is, kan ik daar redelijk triestig over worden en mijzelf een meelijwekkend figuur vinden die men maar liefst in een hokje vol schaamte zou moeten stoppen.\n\nAnderzijds: ik heb als artiest intussen wel een soort platformke bij elkaar geschraapt en geknutseld dat mij in staat stelt dan toch maar die 15% min of meer vrij te kunnen presenteren, dus daar mag ik fukking dankbaar voor zijn.\n\n[Hoe langer ik rondloop hoe meer ik snap dat er miljoenen mensen zijn die iets van waarheid en schoonheid uit zichzelf willen persen/presenteren, en dat er oneindig veel meer waardevolle dingen gemaakt worden dan dat er ooit in het spotlicht zullen staan. We leven niet bepaald in omstandigheden waarin je wordt beloond om simpelweg jezelf te zijn of te doen, om bescheiden naar uitdrukking van je wezenskern te streven. Dus dat ik met dat soort betrachting een soort van boterham blijk te kunnen smeren, is een voorrecht en een privilege waar ik niet zomaar op moet schijten door veel frustratie te koesteren over wat er allemaal *niet* is.]\n\nDe écht slimme mensen zullen terecht zeggen dat het mijn verantwoordelijkheid is van van die 15% op te trekken, als het mij dan toch zo frustreert. \n\nEn nòg slimmere mensen zullen zeggen dat het geen belang heeft, er zinderen ideeën en gemoederen en sferen door de collectieve zijnssoep, ze klinken in een menswezen en die geeft er uitdrukking aan. Of niet. Ze zinderen evengoed. En de essentie gaat meer over de zindering dan over de uitdrukking/het geblaat. \n\n[In die zin zou je kunnen zeggen dat het genereus is van mij van niet elk ding dat binnenwaait vorm te geven, zo is er meer voor de rest, dringend tijd immers dat we lusten en lasten wat eerlijker over het collectief verdelen, dat het niet alleen de gladjakkers en de tafelspringers en de mooipraters en de ellenbogenwerkers en de bullebakken en de inhaligen en de fakers en de slimmerikskes zijn die met de beste brokskes en de meeste aandacht gaan lopen. \nHop, geef die man een forum en hij begint een populistisch discours, nou moe, ik dacht dat we over *schetsboekskes* bezig waren.]"},{"_id":"325a7a8c377286b26f000068","treeId":"32eb34235a60b4e1bf000461","seq":22759279,"position":4.5,"parentId":"324a044c226a64d867000101","content":"Inderdaad, excuus voor de gezwollen lyriek, ik liet mij even gaan, terug naar de boekskes.\n\n"},{"_id":"31f16511b0cbc8f9ec0004fa","treeId":"32eb34235a60b4e1bf000461","seq":22765168,"position":4.75,"parentId":"324a044c226a64d867000101","content":"#beeld\nvoorbeelden van frisse tekeningen?\n"},{"_id":"32a766ad9225cf536d000473","treeId":"32eb34235a60b4e1bf000461","seq":22759278,"position":5,"parentId":"324a044c226a64d867000101","content":"## De lijn\nMijn eerste en grootste liefde blijft **de lijn**. Voor iemand anders kan dat vorm zijn, of compositie, ritme, kleur etc.\nIk ben ook gevoelig voor vorm en compositie, ritme en kleur en textuur etc, ik zou anders maar een povere artiest zijn, maar boven alles staat bovenaan de lijst: de lijn.\n\n[aan die andere dingen (misschien kleur nog het minste, ik *denk* niet in kleur, ik moet het zien voor ik kan evalueren, dus als ik met kleur werk is het een heel geknoei en een traag proces. Lijn en vorm encompositie kan ik anticiperen, kleur niet)(maar we wijken af)]\n\nDe schriftuur is de meest directe getuigenis van het *lichaam*, vorm en compostie komen uit uw hoofd, die kunt ge zonder uw vingers maken, een lijn is het spoor van jou vingers, jouw hand, jouw lichammshouding, jouw spanningen en ontwpanning en tonus.\nDe lijn is de meest directe verwijzing naar het lijf dat de lijn gemaakt heeft. Een lijn is een spoor dat uw lijf getrokken heeft. in dat opzichtt is de tekenaar gelijk aan de boer of de slede (haha). \nIk kan nogal streng zijn op lijnkwaliteit. Ik wens dat ze met aandacht en oorspronlijkheid gezet zijn. Het heeft te maken emt in het nu zijn: is deze lijn een teken van deze mens op deze plek in deze toestand met dit toestel en deze intenties (= goed), of is het een lijn van iemand die lijnen maakt die als enige bedoeling hebben eerdere lijnen te imiteren (= bah!). \nPas op hé, het moet niet virtuoos zijn of zo - al geef ik grif toe dat ik een absolute sukker ben voor virtuoos lijnenspel (Dooreman! Carlos Nine!) - ik kan ook intens genieten van aarzelende of onzekere lijnen of krakkemikkige of krampachtig proberende lijnen. Maar het moet *eerlijk* zijn.\nTekenen is zo intiem eigenlijk dat ik het maar moeilijk verdraag wanneer ik er leugens in vermoed.\n\nMaar dus: wààr vinden we de eerlijkste lijn, de meest onbevangen lijn, de lijn die niet bezig is zich af te vragen wat ze moet zijn en waarvoor ze zou moeten dienen?\nIn de schetsboeken!"},{"_id":"324a06f7226a64d867000100","treeId":"32eb34235a60b4e1bf000461","seq":22759253,"position":1,"parentId":"32a766ad9225cf536d000473","content":"eventueel uitstapje naar mijn carriere als inkter\nof als lijndetective tegenover bvb de studio van Peyo\nen wat er mis is met suskes en wiskes en studiowerk in het algemeen: het is een andere mens dus de lijnen moeten anders zijn"},{"_id":"31f162f3b0cbc8f9ec0004fb","treeId":"32eb34235a60b4e1bf000461","seq":22765169,"position":6,"parentId":"324a044c226a64d867000101","content":"#beeld\nvoorbeelden van frisse lijnen"},{"_id":"32dee92a782bcb9a0400046a","treeId":"32eb34235a60b4e1bf000461","seq":22751356,"position":2,"parentId":"32eb238f782bcb9a04000465","content":""},{"_id":"325a6301377286b26f00006a","treeId":"32eb34235a60b4e1bf000461","seq":22763075,"position":2,"parentId":"32eb31d15a60b4e1bf000464","content":"\nAls ik een idee of manier tegenkom die erg fukkin goed is, durf ik het een stelen (zie bluescapes, dat ding van die ene, Kris?? > vragen aan bvb stefaan of wide)\n"},{"_id":"329c312cf9b49e5db8000505","treeId":"32eb34235a60b4e1bf000461","seq":22754991,"position":3,"parentId":"32eb31d15a60b4e1bf000464","content":"## HET TOESTEL van de dag\nhet beste schetsboek is dat dat je bij je hebt\n+ reis-tekeningen + gedachten over reizen en tekenen\ndat ik niet graag reis eigenlijk, en dat ik teken wanneer ik mij geen houding weet te geven vaker dan wanneer ik een beeldvisioen heb, maar dat dat desalniettemin goede oefening en assimilatie is\n+ over waarnemingstekenen in het algemeen, dat het een oefening is in assimilatie, dat het de tekenaar helpt stukken van de wereld in te slikken\n\n## reizen\n- zuid-afrika\n- frankrijk fietstocht\n- italie\n- zweden/denemarken\n- zeilreis met koen en thomas en dinges\n- india"},{"_id":"3249ed7c226a64d867000102","treeId":"32eb34235a60b4e1bf000461","seq":22759308,"position":1.5,"parentId":"329c312cf9b49e5db8000505","content":"# DEEL 2\nwaarneming?\n- reizen - landschap\n- mensen - blote mensen > Sabien Clement > ook absoluut aan te raden is Dr Sketchy, als je blote mensen wil tekenen kan je daar niet veel gaan doen, maar als je zn zou hebben in halfblote mensen die moeite gedaan hebben om zich uit te dossen, zoe het op en ga erheen. \n- bomen\n- doredels?"},{"_id":"320c4550377286b26f0004e1","treeId":"32eb34235a60b4e1bf000461","seq":22763078,"position":0.75,"parentId":"3249ed7c226a64d867000102","content":"Het beste schetsboekje is dat dat in uw zak zit, of in uw sjakosj.\n\nIk ben het soort gozer dat ALTIJD een boekje meeheeft. Voor het grootste deel van mijn grotemensenleven was dat een of ander A5-achtig ding dat samen met een handvol tekentoestellen (pennen, potloden, stylos) in een trouwe sjakosj om mijn schouder hing. \nEen poos geleden ontdekte ik de MUJI-boekjes op paspoortformaat, sindsdien resideert er altijd en overal zo'n boekje in de linkerachterzak van de broek van het moment (sleutels en een stylo of een potlood zitten links vóór, telefoon rechts vóór, portefeuille rechtsachter (ik ben ook het soort gozer dat graag een vaste plek heeft voor dat soort dingen, als het over het algemeen niet erg ordelijk is het denken en voelen, is ten allen tijde weten waar de basics zich bevinden een groot gemak))."},{"_id":"31f16176b0cbc8f9ec0004fc","treeId":"32eb34235a60b4e1bf000461","seq":22765170,"position":0.875,"parentId":"3249ed7c226a64d867000102","content":"#beeld\nmuji-boekjes\npotlood sleutels telefoon zakdoek portefeuille"},{"_id":"329c1de0f9b49e5db800050e","treeId":"32eb34235a60b4e1bf000461","seq":22763106,"position":1,"parentId":"3249ed7c226a64d867000102","content":"Waarnemingstekenen\n### Wat ge lang genoeg - en in stilte - waarneemt, zult ge begrijpen\nTekenen is een minder-dimensionele representatie van een meer-dimensionele waarneming. Pardon voor deze dikke zin. Als we iets figuratiefs tekenen - en in de context van dit magazine is dat het soort tekenarij waarover we spreken denk ik - maken we lijnen en vormen die verwijzen naar iets dat niet echt op het blad staat, dat blad is gewoon een blad met vlekken en strepen en stippels, het idee stoel komt uit de kijker\nDe stoel die ik teken is niet een echte stoel hé, hij staat op papier, hij wijst naar (het idee van) een fysieke stoel. \nHet is jarenlang zo geweest dat ik voor het tekenen van een stoel te rade ging bij andere tekenaars: hoe moet je een stoel tekenen, ah ,ik ga eens kijken bij (drop een coole naam), of bij het symbool van een stoel.\nIk heb intussen begrepen dat ik beter naar een echte stoel kan kijken en dan tekenen wat ik zie. Of: de stoel een aantal keer tekenen en dan is het alsof ik hem heb ingeslikt, het is *mijn* stoel geworden. Ik kan hem naar believen inzetten.\n`tekeningen stoelen boek gert storms`\nNota: wat ik vertel over een stoel gaat ook op voor een neus, of een paard, of een oog. ik zeg niet dat ik vind dat je geen manga-oog mag tekenen, maar ik moet wel streng zijn en zeggen dat je minstens een handvol échte ogen moet gezien, getekend en begrepen hebben voor je iemand anders z'n tekentruukjes mag gaan imiteren.\n\nIk heb intussen zo veel stoelen getekend dat ik ze meestal achterwege laat en ik vind het nog steeds erg prettig dat het geen zier blijkt uit te maken: ik heb nog niemand horen zeggen: maar Randall, uw figuren lijken in de lucht te zitten. \nWacht: het gaat nog verder denk ik: hoe beter ik weet hoe die stoel *is*, hoe minder ik 'm moet verbeelden.\nIn mijn aanstaande graphic novel zit het hoofdfiguur een paar 100 paginas op een niet-getekende stoel en nog maar één keer heeft een proeflezer gevonden dat er te weinig decor was.\n\nHoe meer ik tijdens het tekenen in contact ben met de sfeer van een plek/moment en met mijn gemoedstoestand, hoe beter die extra-informatielaag gechanneld wordt in het beeld.\nIk krijg anders niet uitgelegd hoe veel complimenten ik krijg over bijvoorbeeld die frankrijk tekeningskes en allerhande fragiele niemendallen van een handvol lijntjes waar niks geen gestoef of zelfs maar poging tot entertainment/tentoonstelling showoff in zit.\n\n> Daarbij in de marge moeten we vertellen dat ik nog niet zo heel lang door heb dat bewondering wekken een van mijn grote motieven is om iets op papier te zetten. \n"},{"_id":"3249acdb226a64d867000104","treeId":"32eb34235a60b4e1bf000461","seq":22759319,"position":1,"parentId":"329c1de0f9b49e5db800050e","content":"Kleine nota over Franquin\nde tekenarij van Franquin, 's mans lijnen en vormen heeft grote invloed gehad op tekenaars die dan hetzelfde gingne doen, maar zij waren geen franquins hé\n\nenfin, ik heb het ook gedaan hoor, kijk hier een moebiuske"},{"_id":"31f15e80b0cbc8f9ec0004fd","treeId":"32eb34235a60b4e1bf000461","seq":22765177,"position":1.5,"parentId":"3249ed7c226a64d867000102","content":"#beeld\nstoelen gert storms\nfrankrijk tekeningskes"},{"_id":"32dea9e4782bcb9a0400046d","treeId":"32eb34235a60b4e1bf000461","seq":22763107,"position":2,"parentId":"3249ed7c226a64d867000102","content":"### Reisschetsen\n\n\nHet is een beetje triestig om te moeten vertellen maar: er is geen landschap dat sterker is mijn humeur (behalve dan de zee, en dan nog alleen als ik er middenin zit). Mij zie je niet reizen om te reizen. Ik ga mee omdat de mevrouw of de kinderen het prettig vinden en ik probeer het zo goed als kan te overleven. Het is mij doorgaans te 1) te stresserend en 2) ik heb het gevoel dat ik mijn werk aan het verraden ben, waardoor ik vanalles meesleur om op locatie te kunnen werken maar daar komt dan doorgaans niks van in huis omdat ik mij niet kan afsluiten en er toch elke dag weer een of ander gedoe aan de hand is. En ook: mijn diesel komt traag op gang, tegen de tijd dat ik weet waar ik ben en waarmee ik bezig wilde zijn moet er alweer verkast worden, of wil er per se iemand een olijfboer bezoeken of een pittoreske steengroeve. En nog: *er leven mensen in al die landen die men moet bezoeken*. Ik wil die mensen niet storen, ze hebben negen kansen op tien al meer dan genoeg gehannes aan hun hoofd zonder dat er trosjes toeristen in hun straten komen trampelen.\n\nUit *schuldgevoel* begin ik dan maar wat in schetsboekjes te kribbelen. Dan heb ik toch iets gedaan. En ook om mij een houding te geven, of - en dat zal het vooral zijn - om mij eventjes uit druktes terug te trekken. Tekenen is *veilig*. De tekenaar is vaak alleen en is dat gewoon zo en heeft dat graag.\n\nWanneer ik op reis teken gaat dat niet van: waw dat is hier prachtig, ik wil dat vastleggen. Ik heb dat soort dingen ooit wel gedacht en geprobeerd, maar niet de kunde en focus kunnen verzamelen om er in te slagen.\nHet is meer iets als: ah, ik zit hier toch maar, ik kan net zo goed een boekje en een stylo uit mijn zak halen en eens rondkijken of ik ergens gezellige lijnen of vormen kan spotten.\n\nToch is het ook zo: als ge iets getekend hebt, hebt ge het ingeslikt, de aandacht heeft zich langer dan een ooh of een aah op iets gericht. En als ge eerlijk en aanwezig getekend hebt, heeft zich op magische wijze ook een zindering van de plek in het beeld weten te nestelen.\n\n* Kleine nota zodat niet iedereen denkt dat ik een wereldvreemde dorpeling ben: ik ga wel graag naar een buitenland als ik er iets te doen heb, als er een bestemming is en als mij ergens een functie of een taak wacht.\n"},{"_id":"328b0ad847b27cb8f80001cf","treeId":"32eb34235a60b4e1bf000461","seq":22759282,"position":1,"parentId":"32dea9e4782bcb9a0400046d","content":"## Bij de beelden\n\n- op zee. daarvoor moogt ge mij wel uit mijn kot halen, ik zal er veel voor laten vallen\n\n- met zwangere vrouw op fietstocht naar het zuiden van frankrijk. De zwangere vrouw deed trouw een middagslaapje, meneer een middagtekeningetje\n\n- met broer en zus naar India om er asse van onze overleden moeder naar haar indische geliefde te brengen. Beetje raar maar echt waar. Lang verhaal ook.\n\n- in zuid-afrika, na een zware periode nodigt vriend Wouter mij uit om er een tijd samen te werken.\n\n- in Corsica, zeilend\n\n- met de camionette naar Wales, waar ik dacht aan een boek te kunnen werken terwijl de vrouw wandeltochten produceerde.\n\n- met een familietros naar Italie, waar ik dacht een kinderboek te kunnen maken.\n\n- met de kleine kinders naar zweden, blogger was toen net in de mode en ik had een scannertje meegesmokkeld. Telefoons met cameras bestonden nog niet.\n\n- op treinen en in vliegtuigen"},{"_id":"31f15bd4b0cbc8f9ec0004fe","treeId":"32eb34235a60b4e1bf000461","seq":22765179,"position":2.5,"parentId":"3249ed7c226a64d867000102","content":"#beeld\nreistekeningen\nlandschappen"},{"_id":"3259efa7377286b26f00006d","treeId":"32eb34235a60b4e1bf000461","seq":22759293,"position":3,"parentId":"3249ed7c226a64d867000102","content":"## Simpel landschap\n\nIk vind het schattig aan mijn waarnemingstekeningen tekeningen van zichten en landschapjes dat ze zo simpel zijn. Ik heb al werk genoeg met het er min of meer op te proberen krijgen dat er niet veel ruimte is voor effectenmakerij en kunde en truukjes ten toon spreiden. Behalve misschien de kunde van het kijken.\n\nIs dat misschien waarom de gewone man vaak scheef en simpel geschilderde landschapskes in z'n woonhuis koestert? Om zichzelf te herinneren aan iets van: kijk, het is al moeilijk genoeg, de schilder bakte er ook niet veel van, gij ook moet niet overdrijven qua ambitie en moeite. Het is simpel en simpel is goed genoeg.\n"},{"_id":"3259f4c1377286b26f00006c","treeId":"32eb34235a60b4e1bf000461","seq":22759961,"position":4,"parentId":"3249ed7c226a64d867000102","content":"Het voordeel van een landschap of een zicht of een interieur is dat het niet zelfbewust wordt als je het gaat zitten tekenen. Of toch niet op een manier dat ik er als tekenaar ook zelfbewust van wordt en dus ook een beetje geremd.\n\n[Want wat weten wij immers over hetzelfbewustzijn van een landschap? Drie keer niks, we gaan er van uit dat het er geen heeft, maar soms zijn wijzelf toch ook een landschap dus ik denk dat we er niet voetstoots van uit mogen gaan dat daar niks is.]"},{"_id":"31f159f7b0cbc8f9ec0004ff","treeId":"32eb34235a60b4e1bf000461","seq":22765180,"position":4.0625,"parentId":"3249ed7c226a64d867000102","content":"#beeld\nlandschappen\nbomen"},{"_id":"3240201c666e5fd866000106","treeId":"32eb34235a60b4e1bf000461","seq":22762267,"position":4.125,"parentId":"3249ed7c226a64d867000102","content":"BOMEN?"},{"_id":"328a61b847b27cb8f80001d4","treeId":"32eb34235a60b4e1bf000461","seq":22763080,"position":4.25,"parentId":"3249ed7c226a64d867000102","content":"Het is herfst terwijl ik dit typ en ik ben content want de bladeren gaan vallen en dan tonen de bomen hun lijnen weer (ik vertelde al dat ik meer van lijnen hoornig wordt dan van vormen). \nIn ontmoette een keer een groot tekenaar die ik hoog acht en bewonder om zijn kunst maar ik voel prompt van mijn stoel toen hij vertelde dat hij in z'n prentenboek alleen de stammen van de bomen had getekend omdat hij zich met de takken geen raad wist. *Maar verdomme kijk dan toch gewoon, Klaas*.\nHet is dat oude verhaal van tekenen wat je denkt ipv wat je ziet\nElk soort boom heeft zijn signatuur, en het is niet zo moeilijk, er zijn twee of drie bewegingen en hoeken die zich telkens herhalen.\n\n- `bomen in berlijn`\n "},{"_id":"32deab89782bcb9a0400046c","treeId":"32eb34235a60b4e1bf000461","seq":22765181,"position":5,"parentId":"3249ed7c226a64d867000102","content":"### Wat ik eens meer zou moeten doen\n\nik zou eens meer moeten mensen uit mijn omgeving tekenen\n\nEr staan hier en daar een paar erg fragiele prentjes van mijn dochters in de boekjes, maar minder dan gezellig zou zijn.\n\nHet ding is: stress en angst om te falen of teleur te stellen. Als ik mensen teken, en ik weet dat zij weten dat ze getekend worden, weet ik ook dat ze gaan willen kijken wat het geworden is en dat ze gaan hopen dat ze er goed op staan, dus ik heb de neiging van te proberen flatteren, en we weten het intussen allemaal: als ge iets probeert in plaats van het te doen, is het gedaan met de pret.\n\nWat heb ik nu net beweerd?! Als ge iemand wilt flatteren, flatteer die dan gewoon maar, als ge iemand wil tekenen, teken dan onbeschroomd.\n\nDus als ik mensen in het wild teken is het vaak in het geniep, zijdelings loerend in een wachtkamer of in een coupé. Zogezegd over de hoofden starend in Café De Roos. [nog wat formules]\n\nGelukkig zijn er ook plekken waar het helemaal gepermitteerd is van onbeschaamd te staren.\nHop: naar modeltekenen."},{"_id":"31f15829b0cbc8f9ec000500","treeId":"32eb34235a60b4e1bf000461","seq":22765182,"position":5.25,"parentId":"3249ed7c226a64d867000102","content":"#beeld\nkinderen\nzijdelingse mensen"},{"_id":"324993ac226a64d867000105","treeId":"32eb34235a60b4e1bf000461","seq":22765183,"position":5.5,"parentId":"3249ed7c226a64d867000102","content":"Ge werkt als artiest dikwijls alleen, en om goed alleen te kunnen werken hebt ge een dikke dosis focus en disclipline nodig. \nKwaliteiten die vaak dungezaaid zijn in mijn persoonlijkheislandschap.\n\nIk vind het daarom heerlijk om samen met andere mensen te zitten tekenen. Sabien Clement runt een wekelijks modeltekenateliertje in Gent. Pre-pandemie was ik er een vaste klant.\nSamen tekenend daalt de grote geest van gedeelde concentratie in de ruimte binnen. Tekenaars-yoga is het. Training.\nEn ook hier: als ge mensen wilt tekenen: kijk naar echte mensen in plaats van getekende mensen na te tekenen. Alles wat ge van die training hebt geleerd komt van pas als ge peetjes uit uw duim moet gaan zuigen om uw paginaatjes te vullen.\n\n\n[Voor de liefhebbers: Serge Baeken doet ook zoiets in Anwerpen, en als het al een zottekes mag zijn: de avonden die Dr. Sketchy organiseert, met burlesque-modellen en drinks en muziek, zijn een feest.]\n"},{"_id":"31f1570cb0cbc8f9ec000501","treeId":"32eb34235a60b4e1bf000461","seq":22765184,"position":5.75,"parentId":"3249ed7c226a64d867000102","content":"#beeld\nhandvol blote mensen\ndr sketchy - spreads"},{"_id":"32dea346782bcb9a0400046e","treeId":"32eb34235a60b4e1bf000461","seq":22762355,"position":6,"parentId":"3249ed7c226a64d867000102","content":"# handvol blote mensen\n\nDus ik zit hier wel om de zoveel zinnen te beweren dat je moet tekenen wat je ziet, maar zo ben ik er zelf niet aan begonnen hoor.\n\nIk tekende superhelden na, begin jaren 80 was dat, toen superhelden nog erg subculturele fenomenen waren (dat waren nog eens tijden). \nEn met wat ik uit dat natekenen leerde vond ik van mijzelf dat ik redelijk goed kon tekenen. En daarom tekende ik verder op het moment dat de meeste mensen stoppen met tekenen, en zo wordt je er beter in natuurlijk. \nMaar ik was vooral goed in *tekenen zoals andere mensen tekenen*."},{"_id":"31f154e8b0cbc8f9ec000502","treeId":"32eb34235a60b4e1bf000461","seq":22765185,"position":6.5,"parentId":"3249ed7c226a64d867000102","content":"#beeld\nuit de hele oude schetsboekskes\nfrans de salami-held etc\neen moebiuske"},{"_id":"328adca947b27cb8f80001d0","treeId":"32eb34235a60b4e1bf000461","seq":22762360,"position":7,"parentId":"3249ed7c226a64d867000102","content":"### De eerste keer was pijnlijk.\n\nIn het college was ik de chouchou van de tekenleraar, de man was een artiest, een echte, die voor serieus conceptuele kunst maakte. \nWe kregen vaak technisch tekenen en zo, maar als we vrijere teken-opdrachten kregen, was het steevast goede punten voor mij en complimenten. \nDie tekenleraar en ik, wij verstonden mekaar, wij waren makkers. Ik gevoelde een broederschap die ik met leraars of meesters of meneren en mevrouwen niet niet voelde, met grote mensen tout-court eigenlijk, allemaal verraders en vervelers (yep, de jonge puber versie van mijzelf was boos en gefrustreerd en bang tegelijk, ik had toen al in de mot dat het ding waarvoor men ons aan het opleiden was geen pretje zou zijn, immers: als het wél de moeite zou zijn, zouden de grote mensen er contenter uitzien en ik kwam er niet veel tegen waarvan ik zou kunnen gedacht hebben dat ze voor hun plezier voor de klas stonden).\n\nEnfin pardon, toen we dus toen we op een dag naar levend model zouden tekenen (gewoon klasgenoten die met al hun kleren aan voor elkaar poseerden hé, geen zotte streken met een blote mevrouw of zo, het waren de jaren 80 en het was een jezuitencollege) waren hij en ik er erg gerust in dat ik met gemak schoon materiaal zou produceren. Als ik er een filmscene zou van maken zouden de tekenleraar en ik in zacht tegenlicht en in slowmotion elkaar een bevestigende knipoog geven. Met een cowboyfilm-deuntje op de achtergrond. You got this, boy. \nGroot was mijn afgrijzen en diep mijn schaamte en schuld toen ik merkte dat ik er absoluut niks van bakte, geen grein elegantie kon ik produceren, er kwamen lelijke en hoekige peetjes uit die niks te maken hadden met wat ik voor mij zag. `[het zou kunnen dat ik daar nog ergens iets kan van terugvinden maar ik zal diep moeten graven]`\n\nDat is lang een zure appel geweest, ik voelde mij geheel mislukt, ik had mijzelf bedrogen, ik had die ene grote mens die ik als menselijk kon zien verraden.\n\nLater op de kunstschool was het vaste prik van naar levend model te tekenen, en dat lukte mij aardig, maar dan nog gebruikte ik veel truukjes en manierismen die ik elders gezien/gepikt had. \nIk gebruik nog altijd veel truukjes en maniertjes, maar de meeste zijn de mijne, oplossingen die ik oog in oog met een bloot model of een blote scene heb moeten bedenken, of accidenten die gebeuren en waarvan je ziet dat ze handig kunnen zijn."},{"_id":"328a6ec747b27cb8f80001d3","treeId":"32eb34235a60b4e1bf000461","seq":22755881,"position":2,"parentId":"328adca947b27cb8f80001d0","content":"`## stripje KAZAAR`"},{"_id":"31f1514fb0cbc8f9ec000503","treeId":"32eb34235a60b4e1bf000461","seq":22765186,"position":8,"parentId":"3249ed7c226a64d867000102","content":"#beeld\nstripje kazaar\ncorto-maltese-achtige dingen (tekenen naar foto dan maar, hugo pratt emulerend"},{"_id":"32750b27c68fec298b000072","treeId":"32eb34235a60b4e1bf000461","seq":22759299,"position":3.5,"parentId":"32eb31d15a60b4e1bf000464","content":"Zoals ge ziet (fotos van schetsboeken op stapels en in rijen en op hopen) heb ik doorheen de jaren een aardige collectie boeken en boekjes en schriften verzameld, , in allerhande soorten en maten gewichten.\n"},{"_id":"329c30e8f9b49e5db8000506","treeId":"32eb34235a60b4e1bf000461","seq":22754978,"position":4,"parentId":"32eb31d15a60b4e1bf000464","content":"## Een handvol blote mensen\nover figuurtekenen, yoga voor tekenaars\neventueel over het atelier van Sabien Clement, en dat van Serge Baeken, en over die zotte schetsfeesten van Dr. Sketchy.\n+ tekeningen van blote mensen"},{"_id":"328a7f2547b27cb8f80001d2","treeId":"32eb34235a60b4e1bf000461","seq":22757011,"position":3,"parentId":"329c30e8f9b49e5db8000506","content":"\n\nHandvol blote mensen twee\nover het ateleliertje van sabien clement\nen dat van serge \nen dan van de dr sketchy\n\nYoga\n\nik vind het ook geweldig om mensen aan de slag te zien die eignelijk niet erg goed kunnen tkenen en tezien dat ze er toch plezier in hebben"},{"_id":"329c30c2f9b49e5db8000507","treeId":"32eb34235a60b4e1bf000461","seq":22755882,"position":5,"parentId":"32eb31d15a60b4e1bf000464","content":"## Bomen\nover de signatuur van bomen\neventueel ook over fractalen\nover het algemeen over het tekenen van \"de natuur\"? hmmm, daar heb ik niet zo veel over te zeggen precies, nog niet zo veel succes mee gehad, wil ik graag vertellen over alles wat ik niet goed kan?"},{"_id":"329c309ef9b49e5db8000508","treeId":"32eb34235a60b4e1bf000461","seq":22754980,"position":6,"parentId":"32eb31d15a60b4e1bf000464","content":"## TO DO\nover hoe dat boek vol schetsen mij een andere richting heeft uitgestuurd qua tekenarij en ook qua boekenmakerij\n- over hoe ik er nog altijd niet goed van ben eigenlijk\n- ik heb geleerd dat ik niet weet of iets oke is op het moment dat ik het maak, dat is vervelende kennis\n- ik heb geleerd dat ik absoluut verliefd ben op de eerste, de meest achteloze lijn, de lijn waarin intentie, gedachte, emotie en uitvoering één ding zijn, gesteld dat het gepermitteerd was dat ik mij van dit soort blabla zou bedienen"},{"_id":"32896f4a47b27cb8f80001d5","treeId":"32eb34235a60b4e1bf000461","seq":22760051,"position":1,"parentId":"329c309ef9b49e5db8000508","content":"# DEEL 3\nover to do\n"},{"_id":"325a5675377286b26f00006b","treeId":"32eb34235a60b4e1bf000461","seq":22763108,"position":1,"parentId":"32896f4a47b27cb8f80001d5","content":"# TO DO\n\nHet is ook erg gezellig dat er vaak in schetsboekskes boodschappenlijstjes staan, of kribbels van de kinderen of to-do-lijstjes (bij mij meestal met amper een paar dingen afgevinkt).\n\nDat was eigenlijk het concept van TO DO (Oogachtend, jaar?)): we maken een zinvolle lijst van dingen om gedaan te hebben.\nPas op: concept is een groot woord, het boek was bijna klaar toen dat het concept werd, ik het gebeurt heel vaak dat ik pas aan het eind van een het proces snap welk idee de boel zou kunnen samenhouden, maar bon, qua concept is \"een to-do lijst van zinvolle dingen om te doen\" niet zo slecht.\n\nMeestal staan er kakdingen op een to-do-lijst, al het spul dat ge niet moogt vergeten van te doen op straffe van te verzuipen in de machinaties die de machine van u vraagt. \nAl de dingen die ge niet vanzelf en graag zoudt doen.\nAls er dingen op uw to-do-lijst stonden die ge vanzelf en graag zou doen, zoudt ge ze niet moeten noteren toch?! Ge moet ze noteren omdat ze tegennatuurlijk zijn. Geloof mij vrij vrienden, het is een schandaal dat gij daar op uw eentje vanalles moet zitten onthouden dat ge niet wilt onthouden, dat ge ranzig en triestig en moe wordt van alles wat ge moet typen en bricoleren en regelen op uw computerke, en dat ge dan - omdat dat de mode van het moment is - moet gaan worstelen met boekingen en tickets en reservaties of bestellingen om dat ding of die bestemming te kopen die u belooft verlichting te brengen, wat het nooit echt doet, maar ge kunt er wel iets van op uwen instagram zetten, zodat ge aan uzelf kunt verkopen dat het wél de moeite was. En dus bezig blijven.\n\nHop, nu ben ik ook weeral bezig, terug naar het boek dat het zicht op mijn werk innig veranderd heeft, en waar ik nog altijd mee worstel.\n"},{"_id":"32896f0747b27cb8f80001d6","treeId":"32eb34235a60b4e1bf000461","seq":22763117,"position":2,"parentId":"32896f4a47b27cb8f80001d5","content":"Ik heb het TO DO meer dan 10 jaar geleden gemaakt en ik weet nog altijd niet wàt het is.\n\n\nNa Slaapkoppen (Oogachtend, 2007) was ik er gerust in: dit soort ding doen we nog een paar keer, het boek had het naar vlaamse-graphic-novel-normen erg goed gedaan, een tweede druk, een paar prijzen, een franse uitgave bij Casterman, een sjiek hotel in Angouleme. Dus hoppekee, laat dat feestje maar van de grond komen.\n\nMaar toen kwam Johan Stuyck met het aanlokkelijke idee om een koffietafelboek te maken met mijn illustratiewerk. Ik was tegen dan al een jaar of tien aan het illustreren dus materiaal genoeg dachten we.\nMaar ach en wee wat een proces is dat geworden! Door de archieven bladerend begon ik te vinden dat ik vooral al heel veel debiele illustraties had gemaakt waarbij ik vooral bezig was geweest met wat de klant graag wilde, of wat ik dacht dat de klant graag wilde. Ik ben nogal een pleaser.\nZo'n koffietafelboek maak je maar een keer, en het moet lang meegaan, wilde ik dan dat daar werk in stond waarvan ik intussen vond dat het mij niet goed representeerde? Nope. Mijn beste werk zat in de schetsboeken, in de achteloosheden, in de losse flodders, in de spontane beelden die nergens voor moesten dienen. Daar wilde ik iets mee doen.\nDus we zijn de schetsboeken ingedoken en hebben massas post-itjes geplakt. En ik heb zitten puzzelen en knippen en plakken tot ik groen zag. En Johan heeft engelengeduld gehad met mij en hemel en aarde bewogen om het boek klaar te krijgen (2000 scans laten maken). \n\nHet werd een heel mooi boek waar ik meer dan tien jaar later nog altijd met veel plezier in blader. \nMaar: meer dan tien jaar geleden weet ik nog altijd niet erg goed wat ik in dat boek eigenlijk gedaan heb. Of hoe, het was heel veel schuiven en proberen en knippen en plakken tot er iets klikte. En het ding dat geklikt had zorgde dan weer dat er elders moest geschoven of geknipt \n of geplakt. Maar de hele tijd was het blind varen, ik kon alleen zien dàt het klopte wanneer het klopte, maar niet per se verstaan waarom. Erg vervelend want ik was super content met het resultaat en ik zag dat het werkte.\n\nEn daarna kon ik niet meer terug vrees ik. \nAls ik braaf Slaapkoppen-tekenwerk was blijven doen zou ik iets aan het verraden zijn geweest.\nZonder dat boek zou het hotsefiebelende pad dat mijn 'carriere' is geworden misschien wat rechter en duidelijker zijn geweest.\n\nEnfin, dat is een verhaal dat ik mijzelf kan vertellen, ik weet niet of het echt waar is, misschien had ik zonder TO DO ook elke keer een ander soort boek gemaakt. Dat soort dingen weet ge niet hé, oorzaak en gevolg maakt ge achteraf, en ge kiest de parameters die ge daarvoor in rekening brengt."},{"_id":"31f14d47b0cbc8f9ec000504","treeId":"32eb34235a60b4e1bf000461","seq":22765187,"position":3,"parentId":"32896f4a47b27cb8f80001d5","content":"#beeld\nspreads uit To Do"},{"_id":"3289576747b27cb8f80001d8","treeId":"32eb34235a60b4e1bf000461","seq":22755925,"position":3,"parentId":"329c309ef9b49e5db8000508","content":""},{"_id":"329c3075f9b49e5db8000509","treeId":"32eb34235a60b4e1bf000461","seq":22754981,"position":7,"parentId":"32eb31d15a60b4e1bf000464","content":"## Droedels\n- tijdens meetings en telefoongesprekken\n- in de les vroeger\n- tekenen tijdens het filmkijken\n- droedels op de computer digitale droedels\n- over de waarde van 'abstract' tekenen, niet-figuratief. Namelijk: veel van je lijnvoering en lievelingsvormen heb je gestolen van je grote voorbeelden (tenzij je helemaal niet kan tekenen, dan heb je altijd een groot voordeel als het er op aankomt authentiek te tekenen), als je abstract gaat werken, toon je jezelf je eigen lievelingslijnen en vormen"},{"_id":"323e3e0a1aa1b7c2d2000078","treeId":"32eb34235a60b4e1bf000461","seq":22760060,"position":1,"parentId":"329c3075f9b49e5db8000509","content":"# DEEL 4\nover droedels"},{"_id":"325859fc377286b26f00006e","treeId":"32eb34235a60b4e1bf000461","seq":22762374,"position":1,"parentId":"323e3e0a1aa1b7c2d2000078","content":"# Droedels\n\nHet meest onbevangen teken ik terwijl ik aan de telefoon zit, of zàt moet ik zeggen, want deze observatie dateert uit de tijd dat telefoneren nog een statisch gebeuren was. Tegenwoordig begin ik al telefonerend spontaan op te ruimen of af te wassen eigenlijk. Maar vroeger, ten tijde van de vaste telefoon zat ik te kletsen of te luisteren en ondertussen was mijn handje dingetjes aan het doen, zonder dat mijn hoofdje erg erg op aan het letten was wat dat handje aan het uitspoken was. Dikwijls met mooi resultaat.\n\nWaarschijnlijk omdat het kritische stuk van mijn hoofdverstand niet aan het opletten is en zich dus niet kan bezighouden met het verstoren van de tekenflow door allerhande commentaren te geven. Of het egotischtische stuk zich niet in de arbeid mengt door \n\nHet is vooral al droedelend dat ge als tekenaar uw poot ontdekt. Die heilige graal die men \"stijl\" noemt, en die ge denkt te moeten maken door andere tekenaars te imiteren. Mijn advies is: imiteer uzelf, er zijn minder uzelven dan dat er andere tekenaars zijn, en hetgene wat u écht raakt in andere tekenaars is hun hunzelvigheid.\n\nTegenwoordig is het al vergaderend dat het droedelen gebeurt. En ik zeg het vaak luidop en duidelijk, dat ik heel goed kan luisteren én tegelijk tekenen, dat mijn gekribbel geen blijk is van desinteresse. Soms is dat een leugen.\n\nMijn oude schoolmakker Pascal, die intussen een top-psychiater is, vertelde mij dat abstractere informatie gemakkelijker in de hersenen wordt opgeslagen als er tegelijk een motorische activiteit aan de gang is. \nPascal zat in de collegejaren\nvaak naast mij in de klas.\nIk had toen in elk schrift een A4-tje zitten, in vier gevouwen. Dat zijn acht kantjes om een tekeningetje op te maken. Ik zorgde ervoor dat ik vooraan in de klas zat, de meeste leraren keken dan over je heen. Ik werd ook minder door het klasgedoe gestoord. Ik had door: hoe beter ik in de lestijd oplet, hoe minder ik thuis moet doen, en ik wilde thuis helemaal niks met school te maken moeten hebben, het is al erg genoeg dat zo'n instituut zich ongevraagd permitteert om overdag beslag te leggen op mijn tijd en aandacht en jonge leven, des avonds laat ge mij mijn goesting doen, kwistenbiebels van mijn kloten."},{"_id":"31f14c2db0cbc8f9ec000505","treeId":"32eb34235a60b4e1bf000461","seq":22765188,"position":1.125,"parentId":"323e3e0a1aa1b7c2d2000078","content":"#beeld\ndroedels\nhieronder: stripje abstract"},{"_id":"321550e5377286b26f0004de","treeId":"32eb34235a60b4e1bf000461","seq":22762375,"position":1.5,"parentId":"323e3e0a1aa1b7c2d2000078","content":"Abstract droedelen.\n\nAbstract tekenen is ook een goede oefening, uw lijnen en vormen laten gaan zonder figuratieve of illustratieve bedoeling. \nIk heb veel geleerd van die keer toen ik mij een keer op reis voorgenomen had om veel landschapstekeningskes en tafereeltjes te tekenen om daar een reisstrip van te maken. Maar we waren op fietstocht met een dochter van anderhalf in de fietskar, tegen de tijd dat ik een tekenboekje kon bovenhalen was het daglicht en het landschap verdwenen, en dus droedelde ik schriftjes vol vormkes en lijnen.\n\n`stripje zweden`"},{"_id":"323e3aa11aa1b7c2d2000079","treeId":"32eb34235a60b4e1bf000461","seq":22765189,"position":2,"parentId":"323e3e0a1aa1b7c2d2000078","content":"Soms zit ik ook te tekenen terwijl ik een film of serie kijk. Minstens een deel van de motivatie daarvoor is dat ik mij schuldig voel dat ik niet aan het werken ben. Ach ach ach."},{"_id":"31f149f8b0cbc8f9ec000506","treeId":"32eb34235a60b4e1bf000461","seq":22765190,"position":3,"parentId":"323e3e0a1aa1b7c2d2000078","content":"#beeld\nvan die tekeningen bij films"},{"_id":"329c2ff5f9b49e5db800050b","treeId":"32eb34235a60b4e1bf000461","seq":22754983,"position":9,"parentId":"32eb31d15a60b4e1bf000464","content":"## goede zinnetjes \nover dat er soms erg goede zinnetjes in die boekjes staan, zinnetjes die gewoon en normaal en vanzelfsprekend lijken wanneer je ze noteert, maar die een soort parel van universele wijsheid blijken (of een ander relevant ding (poezie, wanhoop, inkeer etc) te zijn wanneer ze later nog eens het licht mogen zien.\n+ Voorbeelden van goede zinnetjes\n+ Het beste zinnetje dat tot op heden in een boekje verscheen\n+ een stripje over dat zinnetje, waarin de schrijver van het zinnetje zich afvraagt hoe het komt dat nog niemand de grote vraag gesteld heeft die het zinnetje oproept"},{"_id":"323e34171aa1b7c2d200007a","treeId":"32eb34235a60b4e1bf000461","seq":22760064,"position":1,"parentId":"329c2ff5f9b49e5db800050b","content":"# DEEL 5\ngoede zinnetjes"},{"_id":"323e33461aa1b7c2d200007b","treeId":"32eb34235a60b4e1bf000461","seq":22760071,"position":1,"parentId":"323e34171aa1b7c2d200007a","content":"En hier en daar zinnetjes\n\nIk schrijf, ik praat tegen mijzelf of ik schrijf spul op dat ik zou willen zeggen maar niet per se durf.\nEen poos later door het boekje struinend weet niet goed meer of de boodschap aan een of ander stuk van mijzelf gericht was of aan een andere mens of uit de mond moest komen van een of ander personage. \nHet maakt niet zoveel uit. \nIk hou erg veel van die zinnetjes\n\nVaak staan ze een beetje eenzaam in het wit van het papier\nDat is omdat ik dikwijls in strip-pagina-vorm denk en dus ik schrijf zinnetjes apart, meestal met het idee: ik teken daar later een peetje bij maar nu even niet want er komt meer en schrijven gaat sneller dan peetjes tekenen.\nMaar dus zo'n zinnetje eenzaam in het wit van het papier ziet er dan uit alsof het voor zichzelf genoeg plaats heeft genomen om apart te mogen bestaan."},{"_id":"31f14907b0cbc8f9ec000507","treeId":"32eb34235a60b4e1bf000461","seq":22765191,"position":1.5,"parentId":"323e34171aa1b7c2d200007a","content":"#beeld\nzinnetjes"},{"_id":"323e1b5b1aa1b7c2d200007c","treeId":"32eb34235a60b4e1bf000461","seq":22760068,"position":2,"parentId":"323e34171aa1b7c2d200007a","content":"## Mijn beste zinnetje\n\nMijn beste zinnetje is waarschijnlijk: \nGe zijt niet wie ge denkt dat ge zijt\nwie ge denkt dat g ezijt hebt ge gemaakt \nom wie ge vreest dat ge zijt te beschermen\nen het heeft niet geholpen hé\n\nik vond in een min of meer recent boekje een ontwerp voor een stripje over dat zinnetje. Het is niet afgemaakt."},{"_id":"31f14838b0cbc8f9ec000508","treeId":"32eb34235a60b4e1bf000461","seq":22765192,"position":3,"parentId":"323e34171aa1b7c2d200007a","content":"#beeld\nstripje ge zijt niet"},{"_id":"329c2fa3f9b49e5db800050c","treeId":"32eb34235a60b4e1bf000461","seq":22754984,"position":10,"parentId":"32eb31d15a60b4e1bf000464","content":"## schetsboeken van collega's in mijn bibliotheek\n- chris ware\n- art spiegelman\n- blutch\n- de crecy\n- loustal\n- en over Berberian een anecdote"},{"_id":"3215b821377286b26f0004dd","treeId":"32eb34235a60b4e1bf000461","seq":22762263,"position":0.25,"parentId":"329c2fa3f9b49e5db800050c","content":"# Andermans boeken"},{"_id":"3218ae22377286b26f0004da","treeId":"32eb34235a60b4e1bf000461","seq":22763123,"position":1,"parentId":"3215b821377286b26f0004dd","content":"Wat heb ik zelf aan schetsboeken in mijn boekenkasten?\nIk ben opgegroeid in een huis tjokvol boeken, een uitgebreide bibliotheek hebben was immer vanzelfsprekend, een kamer zónder boeken vond ik erg lang een vreemd en ongemakkelijk ding.\nIk ben intussen een paar keer te veel verhuisd, één boek is een handzaam en discreet ding, maar een bibliotheek is een walrus of een olifant die zich moeilijk laat verplaatsen en veel ruimte opeist.\nHet is ook al een aantal keer financieel knap lastig geweest, ik ben niet langer bezig met boeken kopen.\n\nOm maar te zeggen: heeft deze liefhebber van schetsboeken dan ook een grote collectie van andermans schetsboeken in de kast? Neen, vanwege hierboven: boeken zijn erg zwaar om te versleuren en boeken zijn een luxeprodukt.\n\nHier is het handvol uitgegeven schetsboeken dat ik in huis heb:\n\n- Chris Ware, [Titel], interessant omdat je Chris Ware kent als een gedisciplineerde en gecontroleerde en construerende tekenaar en verteller, in de schetsboeken zie je een wilde en Crumbiaanse vitaliteit aan het werk. \n- Art Spiegelman [Titel], qua boekverzorging een pareltje, drie boekjes in één, met een elastiek errond en een goed essay er in over hoe Art het moeilijker en moeilijker vind om tekenplezier te onderhouden vanwege (ik vertaal vrij) de kritische en veeleisende en zelfondermijnende stemmen in z'n hoofd. \n- Blutch [Titel], De Crecy [Titel], gasten bij wie je ziet dat het schetswerk gelijk is aan het paginawerk, in de intimiteit van mijn eigenwezen zijn dat broeders, maar als ik er in het echte leven naast zou zitten, zou ik of overdreven stoer doen of overdreven verlegen, in elk geval te zeer onder de indruk van mijn bewondering om hinderlijk zelfbewustzijn in de interactie achterwege te laten.\n(Dat is toch raar en spijtig hé, ik heb soms het omgekeerde voor: dat ik voel dat mensen mij niet benaderen als de mens die ik ben, maar dat ze mij benaderen als de projectie die ze van mij gemaakt hebben, dat staat echt relateren in de weg. Enfin, min of meer alle relaties hebben daar min of meer last van, ik vertel niks nieuws hier hé.)\n\n- Loustal, Carnet de Voyages (Seuil), drie boekjes met reistekeningen, van 1989 tot 1999. Erg grote boon voor Loustal, het ziet er eenvoudig uit, naief getekend zelfs, maar het is helder en scherp, voortreffelijk gecomponeerd, en je voelt dat er waarneming achter elke lijn zit. "},{"_id":"32185f8c377286b26f0004db","treeId":"32eb34235a60b4e1bf000461","seq":22761972,"position":1,"parentId":"3218ae22377286b26f0004da","content":"Nog een notaatje over waarnemings-tekenen.\n## Waarnemingstekenen zonder dat je dààr en dàn bent: herinneringen verbeelden. \nEr is in het beeld iets van de oorspronkelijke scène, maar een emotionele lading sluipt mee. Dat is toch iets anders dan peetjes tekenen.\nIn de academie hield ik een soort getekend dagboek bij."},{"_id":"31f1438db0cbc8f9ec00050a","treeId":"32eb34235a60b4e1bf000461","seq":22765194,"position":1.5,"parentId":"3218ae22377286b26f0004da","content":"#beeld\npaginas van die dagboek-tekeningen"},{"_id":"32153bae377286b26f0004df","treeId":"32eb34235a60b4e1bf000461","seq":22762385,"position":2,"parentId":"3218ae22377286b26f0004da","content":"Art Spiegelman z'n ding verscheen ongeveer gelijk met To Do en het radiostation Klara had mij uitgenodigd om over de schetsboekerij te vertellen aan de hand van zijn boekjes en hij zou dan ook een praatje maken over mijn schetsboekerij. Zij zouden hem een exemplaar van To Do opsturen en hem daarover laten vertellen. Dat laatste is niet gebeurd, hij had geen tijd, of vond het de moeite niet, of de redactie had z'n werk niet goed gedaan, of weetikwat. Anyhow, ik heb dus een half uurtje radiotijd het werk van Art Spiegelman zitten verkopen en met haast geen woord over mijn eigen nieuwe boek gerept. Niet wat je noemt effectieve zelfpromotie."},{"_id":"31f145ebb0cbc8f9ec000509","treeId":"32eb34235a60b4e1bf000461","seq":22765193,"position":1.5,"parentId":"3215b821377286b26f0004dd","content":"#beeld\ncovers en beelden van binnenin?"},{"_id":"32dec61d782bcb9a0400046b","treeId":"32eb34235a60b4e1bf000461","seq":22762265,"position":2,"parentId":"3215b821377286b26f0004dd","content":"## Berberian bijvoorbeeld\nHij was een keer in Gent en via een gemeenschappelijke vriend konden we samen lunchen. Natuurlijk schetsboekjes uitgewisseld.\nziet ge hoe helder en uitgepuurd die prenten zijn, wel zijn schetsboeken zien er ook zo uit, dat is amazing, wat gebeurt er in smans hoofd dat hij zo direct, achteloos van rauwe visuele waarnememing naar een gestileerd beeld surft?\n- `die foto van Berberian en ik in de pain quotidien, kan ik die nog ergens vinden??`\n- `en dan paginas uit mijn schetsboek van dat moment en misschien een paar van de zijne - zou ik 'm dat durven vragen??`"},{"_id":"328966d347b27cb8f80001d7","treeId":"32eb34235a60b4e1bf000461","seq":22757164,"position":2,"parentId":"329c2fa3f9b49e5db800050c","content":"## The hidden power of sketchbookery\n(Ik heb ook een keer meegemaakt) dat er een dame verliefd op mij werd, of minstens dringend met mij naar bed wilde nadat ze door mijn schetsboekje van het moment gebladerd had. (Misschien was het niet enkel het boekje, ze had mij ook zien dansen eerder (en wie mij al zien dansen heeft kan zich voorstellen dat dat geholpen heeft) Als ik mij niet vergis was het dit boekje. En ik maakte ook een stripje over the morning after. Niet gepubliceerd, want op het moment dat ik dat maak snap ik niet dat het al goed genoeg is, ik denk dan dat er nog vanalles moet aan gebeuren voor het een écht ding is. Bon, nu is het dan een echt ding, het staat in een echt magazine, dan is het écht.\n\n- `stripje sarah fistole`"},{"_id":"329c326df9b49e5db8000504","treeId":"32eb34235a60b4e1bf000461","seq":22761890,"position":10.5,"parentId":"32eb31d15a60b4e1bf000464","content":"## DE TOESTELLEN (van de snob)\ndit is voor tussendoor of aan het einde, ik zet het nu even aan het einde\n\nover verschillende soorten boekjes (bvb moleskine = overroepen) en pennen, met een uitlegje erbij over oorsprong, acquisitie, waarde en nut\n- de lievelings-pennen - pentel penseelstift - parrallelpen - muji-stift - die ene lekkende stylo van uniball - kawecko-vulpen - midori-potlood - ballograf vulpotlood\n- de boekjes: muji-paspoort boekjes, travellers journal, hahnemuhle\n- over dat gevoel dat als je een schoon boekje hebt dat je er dan ook schone dingen in moet doen, en dat dat niet waar is eigenlijk\n- over de lijn"},{"_id":"329c2e24f9b49e5db800050d","treeId":"32eb34235a60b4e1bf000461","seq":22754985,"position":11,"parentId":"32eb31d15a60b4e1bf000464","content":"### WAT NIET AF IS\nDe bak/het stapeltje/de hoop dingen waarvoor ik meer ambitie dan daadkracht had\n- over wat ooit een goed idee leek voor een boek of een strip. Wat misschien nog altijd een goed idee is, maar dat al lang zijn momentum heeft verloren\n- voorbeelden van verlaten projecten (dit zou ook een hele auteurskatern kunnen vullen maar ik heb er te veel schaamte over denk ik om daar helemaal voor te kiezen)\n- over dat over het algemeen de wereld er beter uit zou kunnen zien als er méér dingen niet af waren"},{"_id":"32741e9fb3cf15dddf0000f5","treeId":"32eb34235a60b4e1bf000461","seq":22757073,"position":1,"parentId":"329c2e24f9b49e5db800050d","content":"## DE VERSCHRIKKING\n\nHet is heel erg, in elk van deze schetsboekjes zitten parels waarvan ik niet snapte dat het parels waren op het moment dat ik ze op papier zette.\nIk kan mijzelf urenlang voor de kop slaan over alles wat ik tegenkom dat niet is afgewerkt of nooit verder is gegaan dat een schets of een nota of een raamwerkje.\n\nIk poog mij te troosten met het idee dat alles wat hierin aangeraakt werd en ontdekt, ook doorschemert in de paar dingen die uiteindelijk een boek worden of een zelfstandig beeld of een reeks.\n\n\n"},{"_id":"32a78f6f9225cf536d000472","treeId":"32eb34235a60b4e1bf000461","seq":22759295,"position":11.25,"parentId":"32eb31d15a60b4e1bf000464","content":"## DE TOESTELLEN (van de snob)\n\nover verschillende soorten boekjes (bvb moleskine = overroepen) en pennen, met een uitlegje erbij over oorsprong, acquisitie, waarde en nut\n- de lievelings-pennen - pentel penseelstift - parrallelpen - muji-stift - die ene lekkende stylo van uniball - kawecko-vulpen - midori-potlood - ballograf vulpotlood\n- de boekjes: muji-paspoort boekjes, travellers journal, hahnemuhle\n- over dat gevoel dat als je een schoon boekje hebt dat je er dan ook schone dingen in moet doen, en dat dat niet waar is eigenlijk\n- over de lijn\n\n### Vulpotloden\nImmer op zoek naar *zachte* minnekes (vulpotloodvullingen).\nEen zacht potlood is een dat genereus zwart afgeeft. Een hard potlood is een dat krast. Standaard potloden vind ik te krasserig, ik heb liever dat het glijdt.\nJe zou ook kunnen spreken van een vet of een droog potlood. Ik hou het meest van vet.\nDat tekent sensueler. En sensualiteit, daar hou ik van. De meeste minnekes zijn hard. Klinischer.\n\n####"},{"_id":"3289458047b27cb8f80001d9","treeId":"32eb34235a60b4e1bf000461","seq":22755934,"position":12,"parentId":"32eb31d15a60b4e1bf000464","content":"## BLOWJOB LANDSCAPES\nZou ik daar iets over durven schrijven? Het zal wel makker, ge wilde er een boek over maken."},{"_id":"329c300cf9b49e5db800050a","treeId":"32eb34235a60b4e1bf000461","seq":22760059,"position":13,"parentId":"32eb31d15a60b4e1bf000464","content":"over die innerlijke stem die altijd maar zegt dat het kaka is wat je maakt en dat Brecht toch beter is"},{"_id":"32171fd5377286b26f0004dc","treeId":"32eb34235a60b4e1bf000461","seq":22762090,"position":1.375,"parentId":null,"content":"en het beeldmateriaal?\n- TO DO\n- skechbookshots? Waar vinden we die\n- fotos nemen ipv scannen liefst\n- diverse stripjes (nog afwerken)(maar dat gaat snel - toch)"},{"_id":"329a305f07f81e29ac000481","treeId":"32eb34235a60b4e1bf000461","seq":22755849,"position":1.5,"parentId":null,"content":"### Prints\n\nO wacht, de gewone prent, daar moet ik mij niet mee bezighouden, dat is gewoon een beeld dat ik doorstuur en dan signeer\n\n- Jozias, welk beeld? hoe veel kleuren? 2 of 3 of 2 en blinddruk of 1 en blinddruk\n100 exemplaren\n\nVoor de gewone prent: die tekening (en je bijhorende wensen mbt papier) zou ik rond de 8e november graag krijgen. Dan heb ik – als de post mee wil en jij doorbijt – de 500 gesigneerde en genummerde exemplaren tegen de 1e december, net op tijd om mee te laten verzenden met de bulk van abonnees.\n \nOp de timing van de ‘speciale prent’ zit wat rek: dat kan tegen bv. midden of eind december. Dan kan ik dat versturen voor de kerstvakantie.\n \n• Normaalgesproken maakt de gast van het katern ook twee prenten: een ‘gewone’ prent, die digitaal gedrukt wordt, en een ‘bijzondere’, die met een speciale techniek (naar keuze) wordt gedrukt. Het formaat is altijd kleiner dan de oppervlakte van het tijdschrift, d.w.z. kleiner dan 33x22cm. A4 is makkelijk, dat past netjes in een enveloppe."},{"_id":"32def603782bcb9a04000467","treeId":"32eb34235a60b4e1bf000461","seq":22751353,"position":3,"parentId":null,"content":"# beeldmateriaal"},{"_id":"32def56a782bcb9a04000468","treeId":"32eb34235a60b4e1bf000461","seq":22751354,"position":1,"parentId":"32def603782bcb9a04000467","content":"Dat ene stripje over Taal, met die entiteit die zich opwindt over de uitvinding van taal als bron van alle kwaad.\nSchrift missien moeten we zeggen"},{"_id":"32def07e782bcb9a04000469","treeId":"32eb34235a60b4e1bf000461","seq":22751355,"position":2,"parentId":"32def603782bcb9a04000467","content":"Sketchbookshots"}],"tree":{"_id":"32eb34235a60b4e1bf000461","name":"Stripgids auteurskatern","publicUrl":"stripgids-auteurskatern"}}